wiadomości

Galerie handlowe międzywojennego Gdańska

artykuł historyczny
Najnowszy artukuł na ten temat

"Noc Kryształowa" w Wolnym Mieście Gdańsku

Hala Targowa na placu Dominikańskim powstała w latach 1894-1896. Po jej otwarciu zamknięto niemal wszystkie targi spożywcze znajdujące się wcześniej na Starym i Głównym Mieście. Powód: chęć poprawy warunków higienicznych w miejscach sprzedaży żywności. Źródło: Fotopolska.eu
Hala Targowa na placu Dominikańskim powstała w latach 1894-1896. Po jej otwarciu zamknięto niemal wszystkie targi spożywcze znajdujące się wcześniej na Starym i Głównym Mieście. Powód: chęć poprawy warunków higienicznych w miejscach sprzedaży żywności. Źródło: Fotopolska.eu

Pierwsze tygodnie nowego roku to tradycyjnie okres wyprzedaży. Nie inaczej było w okresie Wolnego Miasta. Jak wyglądały zakupy w ówczesnym mieście, który z domów handlowych był największy, a także gdzie nabywano świeże produkty spożywcze? Zapraszam na krótką podróż po "mapie handlowej" międzywojennego Gdańska.



Obecnie handel w znacznym stopniu naznaczony jest działalnością dużych galerii i parków handlowych, a także sieci dyskontowych oraz działalnością sklepów internetowych. Tych ostatnich w międzywojennych Gdańsku rzecz jasna nie było, podobnie jak dużych sieci sklepów spożywczych.

Funkcjonowały jednak z powodzeniem domy handlowe (niżej krótko opisane zostały cztery najważniejsze z nich), różnego rodzaju sklepy, wreszcie Hala Targowa i targowiska. Organizowany corocznie Jarmark Dominikański czy w latach 20. Międzynarodowe Targi Gdańskie pomijam celowo, bowiem zasługują na osobny artykuł.

Hala Technik - Ergo Arena Wolnego Miasta Gdańska



Dom Handlowy Braci Freymannów



Pierwszy nowoczesny dom handlowy w Gdańsku powstał na zlecenie braci Caspara i Mosesa Freymannów. Został on wybudowany w latach 1903-1905 przy Targu Węglowym, tuż przy Dworze św. Jerzego zobacz na mapie Gdańska, w miejscu wcześniejszego sklepu prowadzonego przez obu braci od początku lat 80. XIX w. oraz kilku wykupionych sąsiednich budynków.

Dom Handlowy Braci Freymannów na Targu Węglowym. Fasada przyozdobiona jest szyldem reklamującym wyprzedaż w ramach tzw. Dni Seryjnych, najpewniej lata 30. XX w. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Dom Handlowy Braci Freymannów na Targu Węglowym. Fasada przyozdobiona jest szyldem reklamującym wyprzedaż w ramach tzw. Dni Seryjnych, najpewniej lata 30. XX w. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Dom Handlowy Braci Freymannów wprowadził nową jakość w handlu w mieście nad Motławą. Poza szerokim asortymentem codziennie dostarczanych produktów luksusowych klientom oferowano także własne atelier fotograficzne, kawiarenkę, bezpłatny dostęp do telefonów oraz transport zakupionych towarów pod wskazany adres na terenie Gdańska i Sopotu.

Dom Handlowy Braci Freymannów na Targu Węglowym, początek XX w. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Dom Handlowy Braci Freymannów na Targu Węglowym, początek XX w. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.

Dom Handlowy Nathana Sternfelda



Całkiem niedaleko, bo na rogu obecnej ul. Tkackiej i ul. Długiej zobacz na mapie Gdańska, własny sklep otworzyła w 1896 r. także firma Nathan Sternfeld z Królewca. Była to spółka z długimi tradycjami, bowiem pierwszy sklep w stolicy Prus Wschodnich otwarto pod tym szyldem jeszcze w 1848 r. W 1915 r. sklep został znacząco przebudowany i powiększony, dzięki czemu stał się Domem Handlowym Nathana Sternfelda w formie, którą znamy ze zdjęć i pocztówek.

Dom Handlowy Nathana Sternfelda na rogu ul. Długiej i Tkackiej, 1933 r. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Dom Handlowy Nathana Sternfelda na rogu ul. Długiej i Tkackiej, 1933 r. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Był to bez wątpienia największy konkurent Domu Handlowego Braci Freymannów. Tym bardziej, że już w 1897 r. otworzył swoją filię we Wrzeszczu, w miejscu której w 1919 r. wybudowano okazały gmach nowego domu handlowego na rogu ul. Jaśkowej Doliny i ul. Grunwaldzkiej. Dom Handlowy Nathana Sternfelda na rogu Tkackiej i ul. Długiej reklamował się "jako największy nowoczesny dom handlowy Wolnego Miasta".

Dom Handlowy "Potrykus&Fuchs"



W przeciwieństwie do obecnych czasów prawie wszystkie domy handlowe ulokowane były na Głównym Mieście, i to blisko siebie. Tak było chociażby z kolejną firmą, Domem Handlowym Potrykus&Fuchs, słynącym szczególnie z bogatej oferty odzieżowej.

Druga z siedzib Domu Handlowego Potrykus&Fuchs, na rogu ul. Piwnej i Kołodziejskiej, między 1907 a 1911. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Druga z siedzib Domu Handlowego Potrykus&Fuchs, na rogu ul. Piwnej i Kołodziejskiej, między 1907 a 1911. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Jego losy pokazują, jak rozwijały się tego typu przybytki. Pierwotnie sklep założony przez Valentina PotrykusaAlberta Fuchsa mieścił się przy ul. Tkackiej zobacz na mapie Gdańska. W 1898 r. został wykupiony przez Christiana Petersena, który pozostawił dotychczasową nazwę.

Okazały gmach Domu Handlowego Potrykus&Fuchs, zbudowanego w latach 1911 - ok. 1912. Zajmował całą pierzeję przy ul. Kołodziejskiej, między ul. Piwną a Św. Ducha, 1925 r. Ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej.
Okazały gmach Domu Handlowego Potrykus&Fuchs, zbudowanego w latach 1911 - ok. 1912. Zajmował całą pierzeję przy ul. Kołodziejskiej, między ul. Piwną a Św. Ducha, 1925 r. Ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej.
Firma zaczęła gwałtownie się rozwijać. Dziewięć lat później przeniesiono przedsiębiorstwo do większej siedziby, do budynku na rogu ul. Piwnej i Kołodziejskiej zobacz na mapie Gdańska, w którym wcześniej mieścił się oddział Banku Rzeszy. W 1910 r. przejęto sąsiednie działki i rozpoczęto (w 1911 r.) budowę nowej, okazałej siedziby, która ostatecznie zajęła całą pierzeję przy ul. Kołodziejskiej, między ul. Św. Ducha a ul. Piwną.

Dom Handlowy Walter&Fleck



Nie można zapomnieć także o (założonym w 1894 r.) sklepie, który szybko rozrósł się w Dom Handlowy Walter&Fleck, mieszczącym się przy reprezentacyjnej ul. Długiej. Podobnie jak poprzednik, specjalizował się w modzie damskiej i męskiej, a także w "produktach bławatnych", czyli w tkaninach.

Jeden z projektów Erwina Lessera przedstawiający nową siedzibę Domu Handlowego "Walter&Fleck", 1928 r.
Jeden z projektów Erwina Lessera przedstawiający nową siedzibę Domu Handlowego "Walter&Fleck", 1928 r.
Miłośnikom historii miasta Dom Handlowy Walter&Fleck znany jest głównie z powodu rozgłosu, jaki przyniósł projekt jego radykalnej przebudowy z 1928 r., zakładający budowę na ul. Długiej modernistycznej siedziby. W przeciwieństwie do Królewca, gdzie to właśnie jeden z właścicieli tamtejszych domów handlowych zdecydował się na realizację śmiałego projektu budynku (dokładniej mówiąc: pierwszego w stolicy Prus Wschodnich wieżowca), w Gdańsku nie zrealizowano w okresie międzywojennym nowoczesnego w formie domu handlowego, który stałby się ikoną nowego obrazu architektonicznego miasta.

Gdańskie "świątynie handlu" - nie dla każdego



Oprócz wymienionych "świątyń handlu" (parafrazując tytuł książki prof. Małgorzaty Omilanowskiej, która przed laty opisała m.in. domy handlowe dawnej Warszawy) istniało także kilka innych, zwykle mniejszych. Ale to właśnie wymienione wyżej nadawały ton i były najważniejszymi na "mapie zakupów" międzywojennego Gdańska.

Należy zresztą podkreślić, że w okresie Wolnego Miasta na zakupy w domach handlowych mogli pozwolić sobie tylko zamożniejsi mieszkańcy czy przyjezdni. Dziś, mimo wszystko, dostępność produktów w galeriach czy parkach handlowych jest większa dla przeciętnego mieszkańca niż kiedyś.

Reklama dźwignią handlu



W okresie międzywojennym handlowcy już dawno mieli opanowaną sztukę reklamy i zdawali sobie sprawę z jej wagi dla powodzenia interesu. Reklama nie była jednak tak agresywnie obecna w przestrzeni miejskiej, jak dziś. Nie było billboardów czy wielkowymiarowych wydruków, choć i tak w 1922 r. wskazywano na potrzebę uchwalenia tzw. ustawy krajobrazowej, która miała ukrócić przede wszystkim nielegalne plakatowanie i rozwieszanie ulotek na ścianach domów i budynków publicznych. W mieście legalna reklama ograniczona była przede wszystkim do witryn sklepowych, szyldów oraz plakatów na słupach ogłoszeniowych. Niektóre z nich przetrwały do dziś. Sporadycznie do reklamy wykorzystywano także samochody czy dorożki (taksówki).

Gazety i... pocztówki



Głównym medium były jednak gazety i to tam skupiały się reklamy. Wydawano ponadto foldery reklamowe oraz... pocztówki. Największe domy handlowe, sklepy czy fabryki zamawiały widokówki prezentujące ich siedziby czy oferowane produkty. Zrzeszenia kupców czy rzemieślników organizowały również akcje edukacyjne (m.in. konkursy na łamach prasy), w ramach których sprawdzano znajomość logo wybranych firm i ich produktów. Wiele z nich działało na lokalnym rynku od dziesięcioleci i zależało im na wyróżnieniu się.

Wyprzedaże



Podobnie jak i dziś, wyprzedaże były organizowane przede wszystkim przed świętami (głównie Bożego Narodzenia, ale i Wielkiej Nocy), na wiosnę oraz zimę. W dawnym Gdańsku, w przeważającej mierze ewangelickim, atrakcyjne, specjalne ceny handlowcy oferowali także na okres Zielonych Świątek.

Reklama "Białego Tygodnia" Domu Handlowego Walter&Fleck  w polskiej prasie, 1929 r. Ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej.
Reklama "Białego Tygodnia" Domu Handlowego Walter&Fleck w polskiej prasie, 1929 r. Ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej.
Gdańszczanom doskonale znane były tzw. białe tygodnie (Weiße Wochen), podczas których sprzedawano taniej pościel, ręczniki czy bieliznę oraz tzw. dni seryjne (Serientage), w ramach których wybrane produkty danego asortymentu (zwykle innego każdego dnia obowiązywania wyprzedaży) były oferowane w promocyjnych cenach.

Największe domy handlowe wykupywały nierzadko całe strony w gazetach, by dotrzeć do klientów. W późniejszym okresie (tj. po 1926 r.) do reklamy zaczęto wykorzystywać także radio.

Sklepy kolonialne, trafiki, kioski i pierwsze food-trucki



Dla nieco mniej zamożnych klientów w międzywojennym Gdańsku do dyspozycji był cały szereg pojedynczych sklepów czy warsztatów rzemieślniczych, w których można było zakupić towary. W domach handlowych zazwyczaj nie sprzedawano produktów spożywczych - te najbardziej wykwintne i drogie oferowały sklepy kolonialne, które dziś moglibyśmy porównać do dobrze zaopatrzonych delikatesów.

Rzadkie zdjęcie prezentujące polski sklep kolonialny we Wrzeszczu, prowadzony przez Łucję Grzymisławską, lata międzywojenne. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Rzadkie zdjęcie prezentujące polski sklep kolonialny we Wrzeszczu, prowadzony przez Łucję Grzymisławską, lata międzywojenne. Ze zbiorów Krzysztofa Gryndera.
Oprócz tego funkcjonowały sklepy firmowe przy fabrykach (np. przy wytwórniach alkoholi czy wyrobów cukierniczych) czy składach hurtowych, znane także i dziś trafiki (sklepy wyspecjalizowane w sprzedaży wyrobów tytoniowych) oraz kioski z drobnymi artykułami i prasą. Tych ostatnich było jednak nadal niewiele (ich rozwój to przede wszystkim okres po II wojnie światowej).

Na ulicach Gdańska po 1918 r. pojawiły się ponadto pierwsze samochody (najczęściej z demobilu wojskowego) oferujące napoje (gorące mleko czy czekoladę, lemoniadę czy piwo) lub przekąski (gorące kiełbaski, kanapki). Kwitł także handel obnośny.

Jeden z międzywojennych, gdańskich "food-trucków" - tu akurat oferujący mleko w ramach kampanii antyalkoholowej, 1927 r. Ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej.
Jeden z międzywojennych, gdańskich "food-trucków" - tu akurat oferujący mleko w ramach kampanii antyalkoholowej, 1927 r. Ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej.

Przyzwyczajenia silniejsze od regulacji



Ogromną rolę nadal odgrywały jednak targi, gdzie gdańszczanie zaopatrywali się przede wszystkim w świeże produkty spożywcze. Dopiero pod koniec XIX w., po oddaniu do użytku nowej Hali Targowej (1894-1896) na placu Dominikańskim zobacz na mapie Gdańska, zamknięto niemal wszystkie targi na Starym i Głównym Mieście, funkcjonujące nierzadko kilkaset lat, tradycyjne miejsca zakupów pod gołym niebem.

Hala Targowa na placu Dominikańskim. Źródło: Fotopolska.eu
Hala Targowa na placu Dominikańskim. Źródło: Fotopolska.eu
Cel tej decyzji był prosty - chodziło przede wszystkim o kwestie sanitarne i porządkowe w gęsto zabudowanym, historycznym centrum miasta. Wyjątek w kwestii zamykania targów pod gołym niebem w centrum miasta stanowił Targ Rybny, który nadal (tj. po 1896 r.) funkcjonował.

Jednak przyzwyczajenia klientów były na tyle silne, że jeszcze w okresie międzywojennym stragany przy hali były rozkładane także na zewnątrz, na przylegającym placu, dodatkowo w środy i soboty (tradycyjne dni targów w mieście), kiedy zauważalnie rosła liczba kupujących. Władzom nie udało się tego uregulować, a i sprzedawcy w większości nie protestowali - wszak interes kwitł.

Targi na przedmieściach



Poza Starym i Głównym Miastem w okresie międzywojennym targi spożywcze w tygodniu odbywały się cyklicznie nadal na Długich Ogrodach i Szopach, a w pozostałych dzielnicach na Siedlcach, w Nowym Porcie i we Wrzeszczu, Oliwie i Oruni. Targi w ostatnich trzech lokalizacjach cieszyły się niesłabnącą popularnością przez cały okres Wolnego Miasta - w szczególności wrzeszczański. W tej dzielnicy zakupy pod gołym niebem można było zrobić codziennie już od 1917 r., przedłużono także godziny handlowe (do godz. 18). Ruch był na tyle ożywiony, że postulowano nawet budowę osobnej hali targowej (pomysłu nie udało się urzeczywistnić).

W okresie międzywojennym tradycyjne od dziesięcioleci miejsce handlu (plac, gdzie dziś stoi C.H. Manhattan zobacz na mapie Gdańska) uległo likwidacji. Targi odbywały się przy Ferberweg (ul. L. Miszewskiego), a od 1927 r. na Bahnhofstraße (ul. R. Dmowskiego).

Zgoła odmiennie rzecz prezentowała się natomiast z dwoma mniejszymi targami, które organizowane były na Siedlcach i w Nowym Porcie. Liczba sprzedawców, jak i klientów, spadła, i to znacząco. Był to efekt I wojny światowej, kiedy ze względu na rosnące problemy aprowizacyjne praktycznie ustał handel na najmniejszych targach w Gdańsku. Po 1918 r. nie udało się już w pełni odbudować ich pozycji.

Opinie (306) ponad 10 zablokowanych

  • Niemcy jednak potrafili wszystko zorganizować. (77)

    • 167 66

    • (32)

      Prawda
      Masowy przemysł zabijania tez

      • 57 21

      • Trolluj dalej - kartofel lubi takich ciemniaków dzięki którym wzbogacił się i może wybudować 2 wieże za 1,3 miliarda! (24)

        • 28 38

        • (8)

          Niezle polityka zryla ci beret.
          To tacy nawiedzeni psują mój kraj

          • 29 8

          • nie polityka (1)

            jemu Kaczyński obniżył resortowa emeryturę, od tej pory pluje pod każdym artykułem, obojętnie czego dotyczy.

            • 28 19

            • Tak zawsze pluje

              2000+

              • 10 1

          • Dyzma z Brukseli wydał wytyczne od sorosa (2)

            I zatrudnili troli

            • 18 10

            • AlCapone z Żoliborza. (1)

              • 10 10

              • Odwal się od Żoliborza

                • 7 7

          • To Pawian (1)

            • 2 3

            • Paweł to Pawian

              • 1 3

          • psuje specjalista od srebrnych wiez

            • 0 1

        • ryży wróci to nas ubogaci po niemiecku albo rosyjsku (1)

          Może wreszcie sprzeda ten lotos:)!

          • 22 16

          • Szykuje nową partię ; Ruch 1 Września

            • 6 2

        • A gdzie te wieże? (9)

          Są już zdjęcia u Michnika ?

          • 17 14

          • austriacki "biznesmen" zeznał że widział te stojące wieże (8)

            widział je tylko zapomniał je nagrać, teraz prawdopodobnie Kaczyński przykryl je beretem:)

            • 23 7

            • Obalil je Wałęsa !

              I to sam !
              Nasz Bochater!

              • 21 12

            • Są nawet zdjęcia w deklach Pawianów

              Oni je widzieli a nawet mieszkali na IV piętrze przez rok .
              Wyborcza publikuje zdjęcia wież

              • 12 6

            • Widział Austriak ziomal tego tam ... (4)

              Widział wieże jak dawał na ulicy 50000 tylko nie wie komu ... Gdyby na ławce dawał to znamy już ta Panią ...

              • 10 3

              • czy jutro szechter z wyborczej dostarczy nam kolejnych "sensacji"? (2)

                czekam i normalnie spać nie mogę:)))

                • 13 10

              • Zapewne jutro będzie bilet autobusowy nieskasowany

                Kupił Austriak ale nie pamięta od kogo...

                • 9 3

              • lepiej sie wyspij, jutro znowu czeka cie caly dzien przed kompem, i znowu te same przekazy dnia, jak wy pisuary wytrzymujecie te nude i pustote waszej egzystencji

                • 1 2

              • metropolita rozczarowany, nie bedzie pokropku i wziatki, miotla wrocila do szafy

                • 1 0

            • Przesłuchanie prezesa na Nowogrodzkiej :

              Czy miał Pan tą fakturę za wykonane prace przy wieżach ?

              Miau !

              Czy miał Pan zapłacić ?

              Miau !

              Czy miał Pan kopertę w rękach ?

              Miau !

              • 0 1

        • 30 mld. rocznie vatu znikało za czasów PO-PSL? (2)

          szok...

          • 7 8

          • Złodzieje ? (1)

            • 5 2

            • tak, a konkretnie ubeckie szajki z szeregow przewodniej partii

              • 2 0

      • Na dużą skalę (2)

        Konstytucja !

        • 9 4

        • tusk lubnauer thun gersdorf:)! (1)

          • 11 10

          • traugutt, kolberg, platter, steyer, chopin, hoser, norblin, wedel, kalksztajn, norwid, dreszer itd itp

            • 1 1

      • Zabili 6000000 Polaków , za co? (3)

        • 10 1

        • widzisz pisowcow, widzisz jak się to zaczyna (2)

          tak właśnie

          • 5 5

          • No Pawian (1)

            To PO miało dorzynac ...już zaPOmniales?

            • 6 2

            • witaj pawka pawianow, ocknales sie na chwile, flacha pusta?

              • 1 0

    • Niemcy mieli galerie a Polka sklep spozywczy (17)

      Zupełnie jak dziś

      • 45 3

      • Potrykus to Chińczyk? (3)

        • 4 4

        • Potrykusa SBeka znałem (2)

          • 5 2

          • ja inzyniera, ale "moj" wyjechal do kanady

            • 1 0

          • Potrykus to blacharz z Szemudu

            • 0 0

      • Napisali że jak powstal dom towarowy to zlikwidowali Niemcy wszystkie stoiska w około budynku... (9)

        Że niby ze względów na higienę ....to tak jak dziś PO argumentuje , czerpią z dobrych wzorców

        • 15 13

        • kapitał nie ma narodowości, sprzedać lotos Rosjanom:) (5)

          • 11 7

          • Nawet już na końcu wytwórnie Muza sprzedali z wszystkimi polskimi nagraniami (2)

            Takie jest PO !
            Za 3 miliony...

            • 9 5

            • warto to im przypomniec (1)

              jak znow tusk sie tu zjawi.

              • 5 4

              • Tak przywitajmy go !

                Już się nie mogę doczekać

                • 3 1

          • powiedz to w niemczech. wysmieja cie.

            GPEC tez nie ma narodowosci ?

            • 9 3

          • albo aztekom

            • 1 0

        • Dlatego mowilem, ze to co zaczelo sie dziac od poczatku drugiej kadencji adamowicza (2)

          to dzialania faszystowskiego getta budynia. Zamykanie lokalnego handlu na rzecz korporacji deweloperskich okupantow.

          • 10 5

          • 100%!

            • 7 4

          • delirium wraca, nie macie dla siebie pisy litosci ta dykta was wykonczy

            • 1 1

      • Niemcy? Tam pierwsze nazwiska do żydów należą (2)

        • 8 3

        • polskich żydów (1)

          • 4 1

          • I dlatego ich Niemcy palili w piecach?

            Z nienawiści?

            • 3 2

    • nie niemcy tylko Gdanszczanie (19)

      tych z pisu to boli ale masze babki mowily po niemiecku ale nie czuli sie niemcami ani polakami czuli sie Gdanszczaninami

      • 36 14

      • Marzy wam się Danzig , co? (10)

        ,,Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz,,

        • 22 26

        • Puknij (1)

          się w swój pusty dzban.

          • 15 14

          • A ty w swój Krug ...

            • 12 6

        • adamowicz odtwarzal niemieckie napisy (4)

          dulkiewicz będzie kontynuować to dzieło:)

          • 25 11

          • Bo to jest histora (2)

            a dla jedynej słusznej partii historia jest taka jaką oni kreują ( a właściwie zakłamują)!

            • 15 14

            • To nie jest historia. (1)

              Niemcy na naszym miejscu wyczyścili by każde polskie miasto z polskości.

              • 8 3

              • masz racje, a pisy sie na nich wzoruja, moze to jakies pasozyty te mozgi ich tak wykrecaja

                • 1 0

          • Czyli Hitlerstarse wróci ?

            Całkiem możliwe, lepiej niż Długa

            • 5 9

        • Wam? A to ty ten "prawdziwy polak katolik" (2)

          żal mi ciebie pajcu!

          • 10 7

          • Prawdziwy Polak kto katolik (1)

            Inni zamkeszkujacy czasowo nasze polskie ziemie to Pawiany , niewierzący i wg Darwina pochodzą od małpy .
            Uhu uhu ...

            • 5 6

            • Czytaj a potem komentuj

              Problemy ze zrozumieniem - polecam powrót do szkoły !!!!

              • 3 2

      • O ja ja naturlich ... (2)

        Wypad szwabie z polskiego Gdańska !

        • 15 18

        • hehehe, o następny "prawdziwy polak" (1)

          koszulkę z "pamiętamy" i nalepkę na zderzak już masz?

          • 12 12

          • Tylko OTUA

            I Prostytucja

            • 8 3

      • wczoraj jak był artykuł o pogodzie to też pisałeś o pisie (1)

        może zgłoś się do lekarza.

        • 15 7

        • To ten uczeń Niesiola

          Siedzi i cały zasliniony jadem na gębie wali w Kaczorka i PiS.
          Pawiany tak mają , małpa może cię uderzyc , może cię opluć , ale małpa nie moze cię obrazić ...nie POtrafi

          • 11 11

      • Gdańszczanami

        • 3 0

      • Co za bzdury, dlatego ci gdańszczanie witali Adolfa...

        Gdańsk był uważny za część Prus. Co prawda Prusacy nie byli na początku wielkimi orędownikami Adolfa ale byli też największymi wrogami Polski i Polaków.

        • 1 0

      • Tak się czuli ?

        Dlaczego więc w Gdańsku było największe upartyjnienie nsdap . tak ich bolał ten Wolny Gdańsk że nie mogli doczekać się powrotu do Rzeszy. Widać to też na starych fotografiach.

        • 3 1

    • faszystowskie getto budynia rowniez. Kosztem lokalnego handlu i gdanskich kupców w miescie (2)

      • 5 4

      • z pretensjami do rządu - oni zakazali handlu w niedziele (1)

        a od początku, było wiadomo, że stracą na tym lokalne sklepy. Powodzenia!

        • 6 7

        • Tak, na pewno od 2001 roku spowodowały to dzialania rządu zabierajac tereny dla handlu w Gdansku.

          Albo jestes naprawde głupi albo glupio zartujesz..

          • 2 3

    • Mieli też gust architektoniczny. Obecny Gdańsk to chatka baby Jagi.

      • 5 2

    • Jakoś na tych zdjęciach brakuje tych Wilników, ludzi z Kresów Wschodnich. Gdzie oni byli w tym czasie?

      • 0 1

    • Szczegolnie obozy smierci...

      • 1 0

  • Piękne budynki. (25)

    Czemu dziś się stawia tylko szpetne moloch?

    • 220 14

    • (13)

      Bo jest 2019, a nie 1919
      Swiat poszedł do przodu
      Dlaczego nie zamieszkasz w jaskini?

      • 21 39

      • bo z 1m wlasciciel musi wycisnac jak najwiecej

        • 19 3

      • Otto właściciel gruntu pod i całej Galerii Bałtyckiej (7)

        Napisał że to najwięcej zarabiająca inwestycja w jego portfelu. W Gdańsku ( Polsce ) zostaje 6% , reszta zasila budżet Niemiec. Kiedy wy to zrozumiecie?

        • 22 9

        • 6% dla Polski, reszta do budżetu Niemiec, a właściciel tylko obserwuje jak jego kapitał zasila różne budżety?

          • 12 5

        • nigdy, bo rzucasz frazesy o których nie masz pojęcia (3)

          tylko zasłyszałeś w jedynej słusznej telewizji lub radiu z torunia

          • 12 9

          • Rosyjskiego TVNowosti nie oglądam (2)

            • 2 4

            • ja też, a skąd wiesz, ze jest taka stacja - bo ja pierwszy raz słyszę. Agent??? (1)

              • 2 4

              • TVNienormalnych

                • 3 3

        • Dobrze że chociaż 6%,do zardzewiałego i innych słynnych budowli trzeba dokładać.

          • 8 2

        • Własciciel GB trzepie kokosy bo galeryjne ameby po to zyją żeby nosic ciuchy z metakmi.

          Proste. To ekonomia. Ale dla ciebie lepiej tam nic nie było to było lepiej prawicowy ruski trollu?

          • 0 0

      • (2)

        W tym wzgledzie poszedl do tylu

        • 9 4

        • Biedronka zostawia w Polsce 2%? (1)

          • 2 0

          • albo i mniej

            • 1 0

      • Cofanie się"do tyłu".

        Na starych fotografiach widać czym te "jaskinie" różnią się od obecnych apartamentowców.

        • 8 1

    • Ten pierwszy na Targu Weglowym faktycznie piękny, ale pozostałe nie zachwycają. Na tamte czasy i styl słabe i też tzw. molochy jak mówią przeciwnicy, którzy i tak chodzą do Galerii

      • 8 4

    • Ale one były ładniejsze (7)

      Dziś Niemcy buduja tanio i dużo w Gdańsku

      • 5 4

      • NIemcy, niemcy - jakieś kompleksy masz czy zryty beret? (6)

        • 6 8

        • Mordowali nas (3)

          ZaPOmniales?
          6 milinów bez wypowiedzenia wojny zamordowali.

          • 7 1

          • kogo? jakich was? (1)

            • 1 3

            • Pawian może cię opluć , może cię uderzyc, ale nie może cię obrazić ...

              • 1 1

          • Naziści, tak zgodzę się, Niemcy może -też się zgodzę

            ale sprawdź sobie wyborco jedynej słusznej partii kto tak na prawdę inwestuje w Gdańsku a potem się wypowiadaj!

            • 2 4

        • przekaz z Moskwy wkleja (1)

          złe Niemcy, to stały przekaz Putina

          • 1 4

          • A dobre ?

            Tusk w 2010 kazał na Rosjan kochać

            • 3 1

    • (1)

      Bo żyjemy w innych czasach!

      • 2 2

      • czasy tworza ludzie

        • 3 1

  • Bielawski płakał jak czytał (3)

    • 84 13

    • I tak powinien być odbudowywany Gdańsk w obrębie starego miasta (1)

      a nie te nowoczesne nie wiadomo co, jak ta trumna nazywająca się teatrem szekspirowskim.
      W tych starych budynkach widać kunszt budowniczych i projektantów , a jak to obecnie wygląda ? żenada !

      • 24 6

      • i splesnialy ECS

        • 8 2

    • Nie znacie się, Forum piękniejsze

      • 14 8

  • Galerie piękne ale też wtedy nie było zakazu handlu w niedzielę! (28)

    A teraz to Polak zakazami morduje Polski handel - a może to ukryta opcja żydowska za tym się kryje?

    • 75 102

    • Szabas to szabas

      • 14 5

    • morduje Polski handel (23)

      czekaj?
      biedronka,lidl,tesco,auchan,leroy ,galerie handlowe tj riwiera klif forum -Polskie?

      • 24 17

      • Już 12 tysięcy małych Polskich sklepów zamknęło się po wprowadzeniu zakazu? (13)

        Prognozy mówią o kolejnych 20 tysiącach w najbliższych miesiącach - to efekt wprowadzenia przez PiSuar zakazu handlu w niedzielę! W tym czasie wielkie sieci odnotowały 3 % wzrost obrotów ponieważ konsumenci robią właśnie tam zakupy w sobotę i to na zapas! A wielkie sieci to czyje są ? Polaków? Maliniak ma rację że PiSuar to ukryta opcja żydowska!

        • 26 16

        • Browara to możesz kupić na stacji (4)

          Nie kwicz Pawianie

          • 8 13

          • chyba sikacze a nie browary (3)

            lech, tyskie, żubr... to nazywasz piwem

            • 12 3

            • Borec nazywam piwem (1)

              Lokalne piwo z polskiego browaru Furman.

              • 3 0

              • Żywe lub Johannes z Bielkówka jeszcze lepsze, można kupić w Carrefour lub Tesco...

                • 3 1

            • Piwo Gdańskie w butelkach 0,25 z farfoclami

              kto jeszcze pamięta ... ten obowiązkowy przegląd pod światło każdej butelki szt. w szt. :)))))))))))))))))

              • 0 0

        • Opcja żydowska ?

          Czyli PO to opcja niemiecka ? Chcecie holokaustu ponownie? Baranie

          • 1 12

        • zamykaja sie te ktorych wlasciciele nie chca otwierac w nd. - (3)

          co zmusisz ich? ich biznes.

          • 5 0

          • Zagranicą małe sklepy prowadzą właściciele, rodziny. (2)

            W Polsce zazwyczaj właściciel był non stop poza sklepem i zatrudniał pracowników. Tak zarządzany mały sklepik nie może wytrzymać komnukrecji z sieciówkami. Jakoś sklepiki rodzinne dalej funkcjonuje choć to ciężki kawałek chleba.

            • 3 0

            • w tym rzecz.

              • 0 0

            • podziękujmy Solidarusskom - co niszczą wszystko to co Polskie!!!!

              - sklepik osiedlowy ma niską marżę ... a i tak nie będzie nigdy konkurencją dla molocha / bo hurtownia też coś musi zarobić / a moloch bierze po cenie producenta ... i jak nawet doliczy 30% zysku to i tak będzie zawsze tańszy do prywatnego malucha ... ale kler sobie wymyślił, że jak w niedzielę ludzie nie pójdą do sklepów ... to przyjdą na mszę i Wrzucą Na Tacę ... a Solidarusski z zomo-dudusiem to przepchnęli kolanem !!!! (ps) na Węgrzech już od tego odeszli ... zrozumieli ze to zabija małą prywatną / rodzinną przedsiębiorczość !!! :))))

              • 0 1

        • Sklepy padają bo nie wytrzymują konkurencji. (1)

          Muszą płacić podatki w przeciwieństwie do Lidlów i Biedronek. W dodatku brakuje pracowników bo nikt za grosze nie będzie pracował u Pana i władcy za kilka złotych od 7 do 23, świątek, piątek. Wolne niedziele były tylko gwoździem do trumny.

          • 3 1

          • Jakim gwozdziem? To wlasnie one daja szanse sie odkuc

            i bylo tak od lat 90-tych. Najwiecej rodzinnych sklepow upadalo jak otwieraly sie duze centra na osiedlach i granicach miasta.

            • 1 1

        • To jest typowa propaganda

          Lobby handlowego. Jeśli małe sklepy są zamykane to dzięki rozpanoszeniu się wielkich sieci handlowych typu Lid Biedronka. Znam miejsce przy granicy administracyjnej Gdańska, Kowale, gdzie jak powstała Biedronka zostały zamknięte wszystkie okoliczne małe sklepy a wtedy nie było zakazu handlu w niedzielę.

          • 0 0

      • (2)

        A galerie handlowe to sklepy czy jedynie powierzchnie najmu?
        Chodzi o to drogi panie, że te duże sieci aby odbić sobie niedzielny przestój robią promocje na piątek i sobotę, czym ściągają ludzi, którzy robią większe zakupy. A ci ludzie wówczas nie chodzą do mniejszych sklepów i te mniejsze sklepy na tym tracą. Nawet jeżeli właściciel sam sobie postoi w niedzielę.

        • 14 4

        • wielokrotnie przychodze w nd i zastaje zamkniete drzwi. (1)

          Wlasciciela widzialem doslownie 2 razy w roku. Raz na poczatku i raz na koniec roku w nd.

          Widocznie mu sie nie chce handlowac. Inny sklep otwarty. wiec mozna? Mozna.

          • 5 1

          • można !!! ale czy się opłaca??? !!!!

            chciałbyś tak stać za ladą ... całą Niedzielę !!! za kilkaset zł utargu? z czego 4/5 zeżrą ci podatki !!! / ................ he? / gdy Moloch nie dość, że ma ulgi podatkowe / ceny hurtowe producenta / to jeszcze może śmiało i bezkarnie prowadzić se efektywną *Optymalizację Podatkową* wrzucając "w koszta" i wyprowadzać zyski za granicę !!!

            • 0 0

      • Eco - poczytaj sobie biznesowe opracowania! (5)

        Zakaz handlu w niedziele uderzyl glownie w polskie male sklepy!
        Juz 16 tys takich sklepow upadlo przez ten durny zakaz.

        • 12 11

        • Ciekawe ktore upadły? (4)

          biznesowe opracowania to wiesz jakie lobby tworzy. Pokaz mi niezalezne badania.

          Bo z tego co sam widze w okolicy to zaden sklep nie upadl w tym czasie. A wczesniej za tuska zamykaly sie masowo male sklepiki polskie. Wlasnie przez otwarte sklepy wielkopowierzchniowe.

          • 7 7

          • Ja robie niezależne badania!

            • 4 4

          • U mnie na osiedlu żaden sklep nie upadł. (2)

            Proste wielu właścicieli przechodzi pod szyldy sklepów sieciowych np. takich jak Żabka.

            • 3 1

            • Jest to jakies rozwiazanie

              odido. groszek czy Zabka

              • 0 0

            • czyli SklEPY RodZINNE są Niszczone ... oto cały plan Solidarussków !!!!!

              za bycie //ŻABKĄ// czy innym //stokrotą// stajesz się sługą molocha - gdzie nie możesz se wziąć towaru /z po za sieci/ ... na który miałbyś zbyt .. pod potrzebę swoich klientów ...

              • 0 0

    • Głupie wpisy Maliniaka do (1)

      Moderacji proszę zgłaszać.

      • 11 8

      • zgłoszony. Janusza Ch. rowniez zglaszamy.

        • 3 1

    • ty Bolek?

      • 0 1

  • Powinno powstawac wiecej Galerii Handlowych. (3)

    Tworza nowe miejsca pracy i jest gdzie chodzic. Powinien powstac Dom Handlowy na ulicy Długiej. Wiem ze napiszecie ze jest Forum ale to jednak kawałek od Dlugiej. Podoba mi sie ten Dom Handlowy co byl na rogu Dlugiej i Tkackiej.

    • 19 68

    • A ty Mariola co, galerianka? (1)

      • 6 1

      • jo

        • 3 0

    • Z Długiej do Forum daleko, ale cały dzień kilometry nabijać po galerii to już nie jest dużo?

      • 6 0

  • (9)

    Mieli dobrze, nie było FRAG i tzw. konserwatora wojewódzkiego!

    • 34 42

    • (7)

      Nie mieli Bielawskiego

      • 13 4

      • (6)

        Były inne czasy. Mamy xxi wiek jakbyś niezauważył.

        • 3 3

        • Kiedyś to były galerie (3)

          Teraz nie ma galerii.

          • 1 3

          • kiedys nie bylo troli (2)

            dzis sa trole

            • 5 0

            • były tylko w rowach siedziały albo po lasach gdzieś się kryły (1)

              teraz wypełzły i się rozlazły bo prorosyjska władza próbuje zniszczyć Polskę

              • 2 3

              • masz jeszcze jakies leki?

                • 1 0

        • ci z FRAGU (1)

          w każdym wpisie pokazują, że mają dysleksję :-)
          Ortografii trzeba się nauczyć. Po prostu.

          • 3 1

          • hyba ty

            • 0 0

    • Konserwator był.

      I żeby coś wybudować w Gdańsku trzeba było mieć bardzo dobry projekt, zaprojektowany przez cenionych architektów.

      • 8 1

  • Najbardziej zmieniło się to (4)

    Że kiedyś dom handlowy był po to żeby robić zakupy. Dziś dla wielu jest to miejsce lansu

    • 102 18

    • Przeczytałeś artykuł? Ludzie się nie zmieniają

      • 8 2

    • I co w tym złego. Teraz mohery lansują się nawet w kościele!!!!

      • 11 5

    • ja się lansuję moim Ferrari Monza SP2 (1)

      ale do galerii nie mogę nim wjechać. A na ulicach ograniczenia do 50 km/h.

      • 3 3

      • łza mi

        z oka kapła...

        • 0 0

  • Świetny artykuł. Proszę o więcej takich.

    • 113 7

  • teraz jest betonowa galeria Forum (4)

    • 86 36

    • (3)

      Mnie się podoba. Wyobraź sobie, że jak stawiano wówczas budynki rownoez byli przeciwnicy! Wszystkim nie dogodzisz.

      • 9 9

      • Mnie sie podobal Gdansk odbudowany do roku 1994

        i przestrzen jaka byla wczesniej oraz kanal otwarty. to bylo cos. Teraz kradna kazdy kawalek skweru.

        • 4 4

      • A co ci się tam głównie podoba? (1)

        Pytam o architekturę, a nie wnętrza. Ten przeskalowany biały kloc udający kino, czy może biały namiot, pasujący nawet tam, jak pięść do nosa?

        • 4 3

        • mnie to glownie korki przy galeriach w miescie sie podobajom

          • 0 2

  • dziś dzień bez handlu (3)

    można co najwyżej poczytać, jak to dawniej bywało

    • 70 11

    • akurat w tamtych czasach szczególnie Niemcy przestrzegali zakazu handlu w niedzielę, (2)

      bo to głównie protestanci byli i przestrzegali zasad biblijnych,że 7my należy uwięcić odpoczynkiem i nie tylko odpoczynkiem....

      • 9 6

      • ale jemu tego nie wytlumaczysz.

        nie pojdzie pracowac w gastronomii i placze, ze stracil dzien do zarobku ;)

        • 4 1

      • Można iść do Żabki czy stacji paliw

        gdy potrzeba nagli

        • 4 1

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

kalendarz historyczny

1981 Ksiądz Bernard Sychta doctorem honoris causa opis Doctorem honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego został badacz języka kaszubskiego, autor między innymi Słownika gwar kaszubskich, Ksiądz Bernard Sychta.

Sprawdź się

Jak wyglądał pierwszy historyczny zapis nazwy miasta Gdańska?