• Kino
  • Mapa
  • Ogłoszenia
  • Forum
  • Komunikacja
  • Raport

Czarne krzyże Luftwaffe nad Gdańskiem w 1945 r.

Maciej Bakun, Maciej Bakun
4 listopada 2022 (artykuł sprzed 1 roku) 
Najnowszy artykuł na ten temat Zaginiony dowódca Szkarłatnej Nierządnicy
Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga  Ocalić od zapomnienia Praust Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga  Ocalić od zapomnienia Praust

Walki na Pomorzu w marcu 1945 r. toczyły się nie tylko na lądzie i na morzu, ale także w powietrzu. Działania niemieckich samolotów zakończył radziecki nalot na lotnisko we Wrzeszczu 18 marca.



W czasie walk na Pomorzu ze strony niemieckiej wsparcie z powierza zapewniała 6. Flota Powietrzna (Luftflote). Od 5 lutego 1945 r. przy flocie tej utworzono I i IV dywizjon, które miały zapewniać osłonę myśliwską nad miastem. Jednostki te wywodziły się ze słynnej eskadry myśliwskiej Luftwaffe nr 51 nazywanej "Mölders". Jednostka ta została przebazowana częściowo do Gdańska już w styczniu 1944 r. Samoloty tej eskadry posiadały charakterystyczne oznaczenie z żółtym nosem i czarny as treflowy na kadłubie.

Czego Luftwaffe szukało na Westerplatte we wrześniu 1939 r.? Czego Luftwaffe szukało na Westerplatte we wrześniu 1939 r.?

W marcu 1945 r. na Pomorzu stacjonowało jeszcze kilka innych formacji Luftwaffe. Np. w Gdyni-Babich Dołach nocny pułk myśliwców (Nachtjagdgeschwader, 1./N.A.G. 4) z samolotami Messerschmitt Bf 109 G. Dalej to pierwsza eskadra transportowa (Transportfliegerführer: 1./T.G. 1) z 18 samolotami Junkers Ju 52 również z bazą w Gdyni-Babich Dołach oraz w Lęborku kilka maszyn łącznikowych Fi 156 (Fi 156-Kdo. III).

Jednak trzon obrony powietrznej nad Gdańskiem stanowił Pułk Myśliwski 51 "Mölders" (Jagdgeschwader J.G. 51) ze sztabem na lotnisku we Wrzeszczu. Oficjalnie (na papierze) pułk dzielił się na dwa dywizjony. Dywizjon nr 1 (I./J.G. 51) bazował we Wrzeszczu na samolotach Messerschmitt Bf 109 G-14. Natomiast dywizjon czwarty (IV./J.G. 51) stacjonował na lotnisku w Rumi również na samolotach Messerschmitt Bf 109 G-14.

Niemiecki myśliwiec Messerchmitt zniszczony w marcu 1945. Ze zbiorów Macieja Bakuna. Niemiecki myśliwiec Messerchmitt zniszczony w marcu 1945. Ze zbiorów Macieja Bakuna.
Ponadto w dokumentach archiwalnych pojawia się wzmianka, że do lotniska we Wrzeszczu przydzielony został jeden samolot Arado 196 (Fliegerführer 6: 6./M.S.Gr.)

Niestety jak dotąd nie udało mi się ustalić liczby samolotów Messerschmitt Bf 109 stacjonujących w Gdańsku. W dokumentacji źródłowej podana została tylko nazwa jednostki bez konkretnej liczby, zapewne ze względu na duże straty, zarówno w ludziach, jak i sprzęcie.

Tak walczono o Gdańsk w 1945 roku Tak walczono o Gdańsk w 1945 roku

Oficjalnie Pułk Myśliwski (Jagdgeschwader) powinien liczyć ok. 50 samolotów, co w warunkach gdańskich i roku 1945 wydaje się wątpliwe. Prawdopodobnie sukcesem było zachowanie w odpowiednim stanie technicznym połowy oficjalnego stanu.

  • Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga <a target=_blank href="https://www.facebook.com/Ocalic.od.zapomnienia.Praust/">Ocalić od zapomnienia Praust</a>
  • Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga <a target=_blank href="https://www.facebook.com/Ocalic.od.zapomnienia.Praust/">Ocalić od zapomnienia Praust</a>


Ciekawostką natomiast jest stacjonujący z przydziałem przy dowództwie we Wrzeszczu Arado 196. Była to maszyna przeznaczona do działań rozpoznawczych na morzu. Miała też być podstawowym samolotem pokładowym ciężkich okrętów Kriegsmarine. Co robiła w Gdańsku? Zapewne służyła do komunikacji z okrętami i rozpoznania Zatoki Gdańskiej.

Historia lotnisk w Gdańsku i w Gdyni



Zastanawiający jest też fakt, że używano samolotów Messerschmitt, a nie produkowanych w Gdyni i Malborku myśliwców Focke-Wulf, do których dostęp do części zapasowych wydawałby się łatwiejszy. Widocznie zakłady te były tak zniszczone w wyniku nalotów alianckich, że nie były w stanie zapewnić odpowiedniej liczby samolotów czy nawet części zamiennych do nich.

Marzec 1945 przyniósł kolejne zmiany organizacyjne. Ze wszystkich tych oddziałów lotniczych utworzono bojową jednostkę Weiss Gdańsk (Gefechtsverband Weiss, Danzig). Przyporządkowano jej obszar działania od wschodniego krańca Elbląga poprzez zatokę gdańską i północnego brzegu Morza Bałtyckiego z głównym zadaniem ochrony konwojów i przestrzeni powietrznej nad Gdańskiem i okolicą.

Radziecki nalot na lotnisko we Wrzeszczu w marcu 1945



Radzieckie dowództwo zamierzało całkowicie wyeliminować zagrożenie ze strony Luftwaffe nad Gdańskiem. W tym celu zadecydowano, by zbombardować lotnisko we Wrzeszczu. Początkowy atak, planowany na 15 marca, z powodu złych warunków atmosferycznych przełożono. Sytuacja meteorologiczna była dość skomplikowana. Samoloty miały wystartować z zajętego lotniska w Malborku. Na trasie do celu na wysokości 300-600 m wisiały gęste chmury. W rejonie celu również panowało duże zachmurzenie. Dlatego pierwszy nalot na lotnisko nastąpił 18 marca.

Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga  Ocalić od zapomnienia Praust Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga  Ocalić od zapomnienia Praust
Atak poprzedził zwiad myśliwców Jak-9. Pierwsza nad lotniskiem w Gdańsku pojawiła się grupa bombowa w składzie 12 Ła-5. Samoloty atakowały z lotu nurkowego i koszącego. Po upływie około minuty nadleciała druga grupa 12 Ła-5. Do tego, po około półgodzinie, na lotnisko uderzyły kilkakrotnie samoloty szturmowe. W sumie piloci radzieckiej 4. armii lotniczej dokonali ośmiu nalotów na lotnisko w Gdańsku. Świadczy to o dużej skuteczności nalotów radzieckich na lotnisko.

Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga  Ocalić od zapomnienia Praust Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga  Ocalić od zapomnienia Praust
Jeden z pilotów Luftwaffe Viktor Kittel swój pobyt na lotnisku we Wrzeszczu w marcu 1945 r. wspominał tak:

Nasz oddział na koniec nie mógł już latać. Gdy tylko próbowaliśmy wystartować naszymi messerschmittami, Rosjanie ostrzeliwali nas bezpośrednio ze wzgórz oliwskich działami przeciwpancernymi i granatnikami. Kilka takich prób zakończyło się śmiercią pilota. Ponadto ciągle brakowało paliwa do maszyn. W końcu przyszedł rozkaz, że my, piloci, mamy udać się do Berlina. Którejś nocy ok. 23 marca wypłynęliśmy z Nowego Portu na pokładzie statku Togo.
Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga  Ocalić od zapomnienia Praust Zniszczone niemieckie samoloty na lotnisku w Gdańsku. Zdjęcia pochodzą z rosyjskiego archiwum Pamjat Naroda, za pośrednictwem bloga  Ocalić od zapomnienia Praust
Ostatni start samolotu Luftwaffe z lotniska we Wrzeszczu zanotowano 18 marca 1945 r. To był koniec czarnych krzyży nad Gdańskiem. Lotnictwo radzieckie całkowicie opanowało niebo nad miastem.

Na podstawie książki autora "Lotnictwo na ziemi gdańskiej 1910-1945"

O autorze

autor

Maciej Bakun

doktor historii, badacz dziejów Gdańska szczególnie XIX i początków XX wieku i lotnictwa. Prowadzi bloga maciejbakun.pl

Opinie wybrane

Wszystkie opinie (62)

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Wydarzenia

Majówkowe zwiedzanie Stoczni vol.7

20 zł
spacer

Gdynia wielu narodowości

spotkanie, wykład

Katalog.trojmiasto.pl - Muzea

Sprawdź się

Sprawdź się

W którym roku zbudowano żaglowiec, od 1930 znany jako "dar Pomorza"?

 

Najczęściej czytane