• Kino
  • Mapa
  • Ogłoszenia
  • Forum
  • Komunikacja
  • Raport

Kwartał widmo na Dolnym Mieście. Co da się ocalić?

Agnieszka Śladkowska
16 maja 2015 (artykuł sprzed 9 lat) 

Widok z ul. Kieturakisa

Widoczny Szpital Kliniczny Najświętszej Maryi Panny nieczynny od 2004 i opuszczone budynki przy ul. Szczyglej

Choć Dolne Miasto zmienia się pozytywnie po latach zaniedbań, budynki w kwartale ulic Kieturakisa zobacz na mapie Gdańska przez Wróblą zobacz na mapie Gdańska, Kurzą zobacz na mapie GdańskaSzczyglą zobacz na mapie Gdańska są dziś opuszczone, a ich los nie jest jasny. Choć są w strefie ochrony konserwatora, niszczeją z dnia na dzień.



Co uważasz o renowacji starych kamienic na Dolnym Mieście?

Ten kwartał otwiera opuszczona od przeszło 10 lat nieruchomość należąca do Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Dawny szpital stojący przy Kieturakisa zobacz na mapie Gdańska, został założony w 1852 r. w związku z kolejną falą epidemii cholery, która systematycznie nawiedzała Gdańsk. Powstał dzięki staraniom Komitetu Pań i Panien, powołanym przez księżną Marię von Hohenzollern-Hechingen i wsparciu kupca Johanna Kuhna, który podarował odkupiony wcześniej od rodziny Uphagenów dwór zbudowany w 1800 r., pełniący funkcję letniej rezydencji.

W rozbudowywanej nieruchomości, poza szpitalem i sierocińcem, powstała także kaplica, która po 1945 r. została odłączona od całości i do dziś funkcjonuje jako kościół parafialny pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Całość można było przejść nie wychodząc poza budynek. Po wojnie wejście od strony dworu Uphagena do kaplicy zostało zamurowane.

  • Zespół szpitala widoczny od strony ogrodu, zdjęcie z ok. 1920 r.
  • Dwór Uphagena, po lewej stronie widoczna kaplica, obecny kościół, a po prawej szpital - zdjęcie przedwojenne
  • Zdjęcie przedstawiające kompleks szpitala z ok. 1920 r. z nieistniejącą obecnie częścią prawej strony
  • Dwór Uphagena od strony ul. Kieturakisa
  • Wjazd dla karetek przy szpitalu
  • Aktualny widok szpitala od strony ogrodu

Po kolorach cegieł widać trzy etapy budowania szpitala. Cały kompleks był samowystarczalny. Wyposażony we własną kuchnię, duży ogród, kostnicę, budynki mieszkalne dla personelu i w najmniej zmienione do naszych czasów budynki pralni, w których zachował się olbrzymi 100-letni magiel.

Czytaj także: Lancet nad Motławą, czyli historia gdańskiej chirurgii

Szpitalem i sierocińcem zajmowały się Siostry Boromeuszki, które prowadziły go do października 1945 r. Zaraz po wojnie szpital został wyremontowany, a w 1950 r. tworzeniem Kliniki Chirurgicznej zajął się Zdzisław Kieturakis, na którego cześć, w latach 70. zmieniono nazwę przyszpitalnej ulicy (d. Śluzy).

Z powodu dramatycznej sytuacji finansowej szpital w 2004 roku zakończył swoją działalność. Przez ostatnie 11 lat GUMed, który jest właścicielem zarówno szpitala, jak i dworu Uphagena, starał się sprzedać te budynki, ale o kupca, który zobaczyłby w nich potencjał, nie jest łatwo.

- Jesteśmy w trakcie kolejnych negocjacji z zainteresowanym i trwają rozbudowane formalności, jak zawsze kiedy nieruchomość publiczna ma przejść w ręce prywatne. Obecna cena całości to 4,5 mln zł, ale ważniejszym kosztem będzie tu przeprowadzenie remontu budynku, który musi odbywać się z uwzględnieniem nakazów konserwatora - tłumaczy Tadeusz Keslinka z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, który oprowadzał nas po nieruchomości.

Czytaj także: Historia apteki Pod Łabędziem na Dolnym Mieście

  • Cała pralnia, a w szczególności przedwojenny magiel zrobił na nas duże wrażenie
  • Wnętrze dworu Uphagena
  • Schody prowadzące na piętro w dworze Uphagena
  • Jedno z pomieszczeń w dworze Uphagena
  • Widok na kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny
  • Widok na nieruchomość dworu Uphagena od strony podwórza
  • Korytarz szpitala "na Łąkowej"
  • Szpitalne łazienki dla chorych
  • Pomieszczenia szpitala "na Łąkowej"
  • Nieczynny blok operacyjny, gdzie obecnie ćwiczą studenci kierunków arystycznych i architektury
  • Zniszczone korytarze szpitala
  • Schody w szpitalu "Na Łąkowej"
  • W najgorszym stanie są w szpitalu sale, w których przeciekają stropy
  • Sala, w której operował prof. Kieturakis
  • Zasilanie sali operacyjnej
  • Zalana sala w dawnym oddziale urologii
  • Budynki należące do szpitala
  • Budynek pralni
  • Wnętrze dworu Uphagena
  • Dwór Uphagena od strony ul. Kieturakisa
  • Budynek przy ul. Szczyglej, w którym w kwietniu strażacy gasili spory pożar
  • Ponad 100-letni magiel, który działał aż do zamknięcia szpitala


Rozmowy muszą iść w miarę dobrze, bo podczas naszego spaceru zdjęto wiszący na Dworze Upghagena baner informujący o sprzedaży nieruchomości.

Czas nie działa tu na korzyść. Ciężko uwierzyć, że jeszcze 11 lat temu cała posiadłość tętniła życiem. Płaty odchodzącej farby, gruzowiska, zwisające lampy, nieszczelny dach, który daje idealną pożywkę glonom panoszącym się na sufitach i zarastającym podłogi, sprawiają, że obiekt wydaje się opuszczony od pół wieku. Jeśli obiekt w końcu uda się sprzedać, zgodnie z planami miasta, będzie mógł być zaadaptowany na usługi.

Po drugiej stronie ul. Kieturakisa także stoją opuszczone budynki, idealnie wpisujące się w klimat szpitala. Większość z nich ma prostą formę i powstała pod koniec XIX wieku. Niektóre z nich, jak np. ten, w którym mieściła się dawna piekarnia przy ul. Wróbla, to prawdziwa perełka.

- Dolne Miasto to pełen melanż stanów i majętności mieszkańców. W tych kamienicach mogli mieszkać i robotnicy, urzędnicy, prawnicy, czy lekarze. Pełen przekrój zawodów. Na parterze często mieściły się sklepy, lokale usługowe, na pierwszym piętrze mieszkał właściciel, a im wyżej tym mniej zamożni ludzie - opowiada Aleksander Masłowski, trójmiejski historyk.

  • Budynek przy ul. Szczyglej, w którym w kwietniu strażacy gasili spory pożar
  • Opuszczone budynki przy ul. Szczyglej i ogrodzenie terenu po pożarze
  • Komórki lokatorskie przy opuszczonych budynkach
  • Opuszczone budynki przy ul. Reduta Wyskok
  • Pustostany od ul. Kurzej
  • Zabezpieczone po pożarze budynki na ul. Szczyglej


- Problem z tymi budynkami jest taki, że nie spełniają obecnych norm mieszkaniowych. Wąskie klatki, niskie stropy, niektóre ze wspólnymi toaletami, bez odpowiedniego światła słonecznego, a do tego mieszkania często są niewielkie, np. 20 metrowe - tłumaczy Ewa Batkowska z Towarzystwa Budownictwa Społecznego Motława, które jest właścicielem opuszczonych kamienic. - Robimy ekspertyzy dla budynków w tym kwartale, ich stan techniczny jest zły, a teren jest objęty ochroną przez konserwatora zabytków - dodaje.

Z budynków rozkradziono wszystko, co było cokolwiek warte. Zakładane na nowo zabezpieczenia przed niepożądanymi gośćmi są stale niszczone, we wnętrzach pojawiają się mniejsze i większe pożary. W tym roku straż pożarna byłą tu już pięć razy, dwukrotnie uznała, że było to podpalenie.

Ale to wcale nie oznacza, że budynki zostaną rozebrane. Choć są w złym stanie, to wciąż zabytki chronione prawem.

- Lada dzień z urzędu wyjdą zalecenia po kontroli, którą przeprowadziliśmy w kwietniu. Żaden budynek nie jest przewidziany do rozbiórki. Ustawa mówi, że zabytek jest zabytkiem bez względu na stan zachowania - wyjaśnia Marcin Tymiński, rzecznik pomorskiego konserwatora zabytków.

Jak długo potrwa taka sytuacja, nie wiadomo. W tym wypadku właściciel nie jest zobligowany terminem, w którym budynki musiałyby zostać poddane rewitalizacji.

-Tu mszczą się wieloletnie zaniedbania. Uważam jednak, że jeżeli ktoś nie jest w stanie należycie zaopiekować się zabytkową nieruchomością, to powinien się jej pozbyć - przekonuje Aleksander Masłowski. - W innych krajach takie budynki oddaje się za bezcen, nawet czasem z dodatkowym kredytem ludziom, którzy je wyremontują. Żadnym argumentem przeciwko temu nie jest niemożność zmuszenia nabywcy do przeprowadzenia remontu, bo nie można takiej klauzuli wstawić do umowy sprzedaży nieruchomości. Zamiast sprzedaży można przecież zastosować wieloletnią dzierżawę i wtedy nie ma problemu z takim zapisem. Moim zdaniem obecnie to wygląda jak gra na czas, aż te budynki ulegną całkowitemu rozpadowi. To niestety brak woli ratowania XIX-wiecznej zabudowy Gdańska i pozbywanie się dziedzictwa kulturowego.

Opinie (114) 3 zablokowane

  • Nie zależy nam na zabytkach!!!

    Taka prawda.Dziś widać,że zależy na tym by zabytek obrócił się w pył i jeszcze właściciel na tym zarobi!!!

    • 10 1

  • dolne miasto ma tyle skarbów..kamienica z piekarnią to cacko..pamiętam jak duze kolejki stały za chlebem..a ta ulica pachniała rankiem świeżym pieczywem..szkoda tej właśnie kamienicy...Wszystko co znajduje się na tej magicznej dzielnicy powinno być ratowane..na zachodzie budynki z 1950 roku to dla nich zabytek i dmuchają..a u nas? ach..wiele by pisać..ratować a jak ktoś chce dać za darmo aby tylko wyremontował...ja tak bym zrobiła...Niech zyje Dolne miasto..!

    • 28 0

  • Byłem tam nie dawno.

    Tak właśnie wygląda rewitalizacja tej dzielnicy.

    • 14 0

  • (1)

    Szpital...to piękny budynek ..Prałatowi Jankowskiemu i Moskalowi-tak chyba nazywał się prezes polonnii amerykańskiej-nie wyszło..mieli plany..szpital został zlikwidowany..pan prezes zmarrł..i nici z planów..do dnia dzisiejszego niszczeje..Nie wiem czy ktoś pamięta...w latach 60-tych..leżał tam i zmarł Bogumił Kobiela..wtedy bardzo popularrny.aktror ..biegaliśmy ażeby go odwiedzic..w czasie przerwy lekcyjnej na czworakach przemycając się przed portiernią..wielka radość jak udało się prześliznąc....odwiedzaliśmy go-dzieci wtedy...ach..ten szpital to też wielka historia....

    • 23 1

    • Pracowali tam najlepsi chirurdzy w Polsce !

      • 6 0

  • Zamiast niszczyc kina na Dlugiej oddac budynki dla tych co chca zbudowac hotel na zgliszczach gdanskich kin. Miejsce na hotel jast dobre dobry dojazd niczego nie brakuje.

    • 10 4

  • Szpital (2)

    Właśnie w tym szpitalu po raz pierwszy jako dziecko widziałam trupa, bo do kostnicy można było wejść bez problemu od strony ogrodu. Panie z administracji szpitala dawały nam kilogramy starych dzienników i rejestrów czy innych dokumentów, abyśmy mogli wspomóc podstawówkę w byciu najlepszą w zbieraniu makulatury. Pamiętam rajskie jabłuszka. Jedno drzewko rosło też przy plebanii. Fajne to były czasy.

    • 13 2

    • Tak było,Ewo!!!!

      Też pamiętam te czasy,gdy dostawaliśmy spakietowane stare gazety na szkolną makulaturę.A potem w Szpitalu na Kieturakisa uratowano mi nogę po paskudnym wypadku. I to BEZ ZNIECZULENIA w trakcie operacji !!!!! Młodość wszystko wytrzyma!!!!

      • 6 0

    • oj tak..fantastyczne czasy..Na podwórku szpitalnym mieszkali również ludzie.mieszkał tam mój kolega z podstawówki..biegaliśmy do niego -zabawa na placu szpitalnym była wspaniała..a i prasę można było kupić w niedzilę w szpitalu.....ach....pozdrawiam wszystkich co urodzili się i rośli na Dolnym mieście-naszym Dolnym mieście..

      • 5 0

  • W sam raz na przyjęcie imigrantów z Afryki.

    Pewnie nie będą zadowoleni ze standardu ale może za jakiś czas przeniosła ich do pomieszczeń w ECS. Wszak nazwa zobowiązuje.

    • 0 8

  • Wartość ma tylko cegła (1)

    Te budynki nie mają żadnej wartości architektonicznej ani kulturowej. Po prostu bida budownicwo. Konieczność rozbiórki i wywozu gruzu obniża tylko wartość terenu. Zburzyć to wszystko i zabudować. W końcu to nie Dwór Artusa czy Kaplica Królewska. Żadnego detalu kamieniarskiego czy stolarskiego. To że coś jest stare nie nabiera przez to jeszcze wartości. Piasek na plaży też jest stary.

    • 5 16

    • Dwór Artusa też wyglądałby tak samo gdyby o niego nie dbano.

      • 8 0

  • Brawo

    Świetny tekst, Pani Agnieszko i bardzo ważny temat - proszę nie odpuszczać :)

    • 8 3

  • (1)

    Miałem zajęcia na Łąkowej
    miłe wspomnienia
    taki byłem ambitny
    a teraz tylko mi do piachu

    • 2 1

    • Może bardzie optymistycznie,

      Anonimie ???!!!
      jeszcze żyjemy i chyba nam coś niecoś zależy???!!!

      • 5 0

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Wydarzenia

Majówkowe zwiedzanie Stoczni vol.7

20 zł
spacer

Vivat Gdańsk! Rekonstrukcje historyczne na Górze Gradowej

pokaz, spacer

Gdynia wielu narodowości

spotkanie, wykład

Sprawdź się

Sprawdź się

Jak nazywał się hotel widoczny na zdjęciu?

 

Najczęściej czytane