- 1 Jak sprawa Amber Gold zmieniła prawo (92 opinie)
- 2 Piękne werandy odtworzone w kamienicy (62 opinie)
- 3 Lody Miś były serwowane na ruinach zamku (127 opinii)
- 4 Siedem pchnięć, dziura w głowie od kuli i złamana ręka (24 opinie)
- 5 Szukają szczątków legionisty na Westerplatte (81 opinii)
- 6 Po 80 latach dzwony wróciły do Gdańska (193 opinie)
"Nie pracujcie w święto rewolucji"
Wbrew pozorom rocznice wybuchu Rewolucji Październikowej upamiętniano w Gdańsku nie tylko w PRL-u, ale i przed wojną, a niejedne takie obchody swój finał znajdowały w sądzie. Powód? Gdy jedni chcieli czcić zwycięstwo bolszewików, inni mieli zupełnie inne przemyślenia na ich temat.
W Sopocie komisarz Lesky bywał często. Nie tylko z racji wywczasów. Czasami zaglądał tam również służbowo, gdy w ramach pomocy sąsiedzkiej zastępował któregoś z tamtejszych komisarzy. W listopadzie 1919 r. zdarzyło się to dwukrotnie. Najpierw komisarz Pokrzywnicki miał ślub w rodzinie, a później trafił mu się pogrzeb.
Spedytor Richter zjawił się na posterunku policji państwowej w Sopocie w czasie, gdy Pokrzywnicki bawił pod Gdańskiem na weselu. Na zewnątrz było wietrznie i deszczowo, ale na posterunku ciepło i całkiem przytulnie. Jakieś dwie godziny przed południem Richter wpadł jak burza do pomieszczenia służbowego.
- Ze skargą, proszę szanownego pana, przychodzę - powiedział bez zbędnego wstępu. Z taką werwą opadł na krzesło, że zatrzeszczało. - Terminy mnie gonią, ludzie na towar czekają, a tamci robotę wstrzymują.
- Kto wstrzymuje panu robotę?
- Robotnicy na dworcu. Rewolucję rosyjską upamiętniać im się zachciało.
- Jaki to ma związek z pańską robotą?
- Jak to jaki? Powiedzieli, że z powodu rocznicy pracować nie będą, a mnie terminy gonią. Ludzie na towar czekają...
- Pod zły adres pan trafił. Czasy niewolnictwa się skończyły. Ani pan, ani też policja nie może nikogo zmuszać do pracy.
- Ja nikogo do pracy zmusić nie zamierzam. Chcę, żeby mnie i moim ludziom pozwolono pracować.
- Nikt nie może przecież zabronić panu pracy.
- Nie mogą, ale próbują. Kiedy rano o szóstej zaczęliśmy rozładunek wagonu, podszedł do nas jakiś osobnik i powiedział, że dzisiaj się nie pracuje, bo rocznicę rewolucji w Rosji trzeba uczcić. Zapytałem go, kto tak zarządził, a on na to, że wczoraj na zebraniu Komitet Wykonawczy uchwalił.
- I przerwaliście pracę?
- Skądże - Richter wzruszył ramionami. - Dalej pracowaliśmy, a wtedy tamten zaczął grozić. "Jak nie przestaniecie, to pożałujecie", powiedział, więc pokazałem mu inne wagony. "Tam pracują i nikt się ich nie czepia", mówię mu, a ten, że tamci pewno mają pozwolenie. Czyje? - się pytam, a tamten, że od szefa Komitetu Wykonawczego. Jak mi pokazał, gdzie go szukać, poszedłem od razu. Do samego biura, się znaczy, a tam stół na środku, krzesła dookoła i jacyś ludzie z cygaretami w zębach. Dymu tyle, że ledwo ich było widać - Richter skrzywił się tak, jakby sok z cytryny wypił. - Zapytałem o szefa, a tu patrzę, mój znajomy Walter Kanter siedzi... Powiedziałem mu w czym rzecz, a ten do mnie, że w taki dzień pracować nie można i że mam się zastosować do zakazu. To ja mu wtedy mówię, że inne wagony są normalnie rozładowywane, a ten zdenerwował się... Wysłał kilku z tych, co tam siedzieli, żeby innym też wstrzymali pracę..
- I tamci zaprzestali pracy?
- Pewno nie mieli innego wyjścia. Grożono im.
- W jaki sposób?
- A różnie, proszę szanownego pana. Do pracowników znajomego spedytora podszedł taki jeden i powiedział, że jak chcą, to mogą pracować, ale niech się nie zdziwią, jak za bramą nadzieją się na jakiś nóż.
- Ten Kanter to znajomy pana jakiś?
- W wojsku razem byliśmy. Taki drobny cwaniaczek spod Oruni.
- Niech pan spróbuje ściągnąć go tu do nas.
- W jaki sposób? On teraz ważniaka struga. Szefem tego głupiego komitetu go zrobili.
- Niech pan mu powie, że za zmuszanie kogoś do zaprzestania pracy więzienie grozi. Zobaczy pan, że przyjdzie.
Kanter faktycznie przyszedł. Około południa zjawił się na posterunku razem z Richterem i złożył zeznanie. Wypierał się, by komukolwiek groził lub zmuszał do porzucenia pracy, ale kiedy wracał z posterunku napominał Richtera, a może nawet i groził.
- Powiedział mi najpierw, że pięknie zeznawałem na policji, a później oświadczył, że dobrze by było, żebym też i przed sądem dobrze zeznawał, bo inaczej ktoś może mi kości porachować - oświadczył Richter Leskyemu kilka dni później, tym razem już w Prezydium Policji. - A to przecież jawna groźba była.
- Jak się wtedy zachowywał?
- Normalnie, a chwilami nawet przyjacielsko...
- A ten, który wcześniej wzywał was do zaprzestania pracy. Poznalibyście go?
- Oczywiście. Niski gość z bujną czupryną. Innych też trochę zapamiętałem. Przyda się to na coś?
- Dlaczego nie. Gdy tylko staną przed sądem...
- Naprawdę?
- Naprawdę. Nie można nikogo zmuszać do zaprzestania pracy. Zwłaszcza z powodu rewolucji, która nikomu na dobre nie wyjdzie.
- Sądzi pan?
- Tak właśnie sądzę - odrzekł Lesky.
Wyjął z szuflady biurka gazetę i położył ją przed Richterem. Na pierwszej stronie "Danziger Zeitung" był krótki artykuł na temat sytuacji w Rosji. Pisano, że brygady robotnicze jeżdżą po wsiach i zabierają chłopom zboże.
- Nigdy nie będzie dobrze w kraju, w którym rządzi motłoch.... - powiedział Lesky cicho.
Ci, którzy zmuszali spedytorów do zaprzestania pracy, rzeczywiście stanęli przed sądem. Rozprawa przed gdańską Izbą Karną rozpoczęła się 7 kwietnia 1920 r. krótko po godzinie ósmej rano i zapowiadała się imponująco. Wezwano ogółem 34 świadków, a na ławie oskarżonych zasiadło aż sześć osób. Poza ekspedientem Kanterem sądzono robotników Hermanna Sengstocka, Alberta Kaczykowskiego, Franza Linka, Georga Meierleina i Hermanna Reikowskiego.
Kaczykowskiego i Reikowskiego niemal od razu uniewinniono. Okazało się, że choć obaj byli w biurze Kantera, to jednak nikt nie mógł im dowieść, że kogoś zmuszali do porzucenia pracy.
Zupełnie inaczej było z Meierleinem, niskim człowieczkiem obdarzonym bujną czupryną kruczoczarnych włosów. Richter poznał go już podczas konfrontacji u sędziego śledczego, a w czasie rozprawy jeszcze raz powtórzył swój zarzut. Twierdził, że to ten człowiek podszedł do niego 7 listopada i zażądał przerwania pracy. Richtera poparli inni spedytorzy. Zeznali, że Meierlein, Sengstock i Link grozili im w różny sposób, żądając zaprzestania pracy, więc każdy z nich skazany został na sześć miesięcy więzienia.
Kanter, jako niezależny członek Komitetu Wykonawczego, był w lepszej sytuacji. Nikt nie mógł mu zarzucić, że zmuszał ludzi do porzucenia pracy, bo bezpośrednio tego nie robił. Owszem, wzywał do zaniechania pracy, ale osobiście do gróźb się nie uciekał. Z jednym wszakże wyjątkiem. Za przymus i groźbę można było uznać to, co powiedział Richterowi, gdy wracali z posterunku policji na dworzec.
- To nie była groźba. Chciałem tylko, by pan Richter powiedział przed sądem prawdę - odrzekł Kanter na zarzuty prokuratora.
- Nie można się z tym zgodzić. Jeśli powiedział pan - prokurator sięgnął po akta - "dobrze by było, żebyś też i przed sądem dobrze zeznawał, bo inaczej ktoś ci kości może porachować", to jest to groźba. Groźba mająca na celu wymuszenie korzystnych dla oskarżonego zeznań.
- Pan Richter źle mnie zrozumiał. Ja tylko chciałem, by nie składał fałszywych zeznań...
- Pańskie chęci są tutaj najmniej istotne - przerwał Kanterowi przewodniczący. - Fakt jest taki, że oskarżony uciekł się do przymusu, a jest to przecież czyn karalny. Dlatego skazuję pana na dwa miesiące więzienia. Wyrok prawomocny.
Czytaj także: Szkockie śledzie w walce o komunistyczną przyszłość
O autorze
![autor](https://s-trojmiasto.pl/zdj/redaktorzy/p.pizunski.jpg)
Paweł Pizuński
- historyk, autor m.in. Pocztu Wielkich Mistrzów Krzyżackich i Pierwszego Pitawala Gdańskiego. Opisywane przez niego historie kryminalne pochodzą z gdańskiej prasy z początku XX w.
Opinie (24)
-
2012-09-30 14:12
Raz sierpem...... (3)
To zapewne Krytyka Polityczna świętuje w najlepsze.............za pieniądze podatników zresztą...
- 36 6
-
2012-09-30 14:22
(2)
O moherowy dżihad się odzywa. No cóż za błędy popełnione w przeszłości trzeba dzisiaj płacić. Trzeba było wtedy kiedy były odpowiednie możliwości spacyfikować tą całą podziemną bandę.
- 1 25
-
2012-09-30 14:35
Chyba Troll 123
- 8 0
-
2012-09-30 14:45
ku chwale moskwy?
- 10 0
-
2012-09-30 14:45
Soppt byl częscią wolnego miasta Gdańska (1)
Soppt byl częscią wolnego miasta Gdańska,
Widać, że tamtejsze niemieckojęzyczne srodowiska robotnicze były pod wpływami niemiecko-bolszewickiej komuny. Na wikipedii mozna znależć, cyt: " II Międzynarodówka Socjalistyczna, popierając bolszewików, agitowała dokerów i marynarzy do blokowania przeładunku zaopatrzenia docierającego do Polski drogą morską przez port w Gdańsku."
Czyli widac, że w takim środowisku historie z 'swietowaniem rewolty bolszewickiej' mogły sie zdarzyc.
Czy to jest jakis istotny temat ? - nie wydaje mi się. Po rozgromieniu boszewików pod Warszawą, wkrótce w Niemczech komuna została pokonana, a te same niemieckojęzyczne srodwiska robotnicze zaczęły popierać narodowy socjalizm Adolfa Hitlera. Taka ideologivzna metamorfoza...- 12 0
-
2012-09-30 15:45
Niewielka, bo tutaj socjalizm narodowy, tam klasowy. Za parę lat ramię w ramię dokonali IV rozbioru Rzeczpospolitej ukazując w pełni jedność w antyludzkim obliczu tych obydwóch ideologii. A tak pięknie mówili jedni i drudzy o pokoju.
- 7 0
-
2012-09-30 14:57
refleksja
Pamiętam zdjęcia te Kosycarza, wiernego fotografa minionego systemu...
- 14 5
-
2012-09-30 15:20
Bolszewizm to terroryzm, sadyzm, ludobójstwo
Komunizm miał na sumieniu ponad 100 mln ofiar, nazizm - kilka razy mniej. Aby poznać historię - a poznać warto - warto odwiedzić Stutthof i Szymbark. Niedaleko Trójmiasta, a kopalnia wiedzy o tych "naszych gdańskich" totalitaryzmach.
- 17 6
-
2012-09-30 15:22
A ten na zdjęcju to Halewicz ? (2)
- 9 3
-
2012-09-30 15:55
Potwierdzam, Halewicz (1)
tylko, że na zdjęciu
- 2 1
-
2012-10-01 13:45
Tak to Halewicz
Tak to Halewicz.
- 1 0
-
2012-09-30 16:11
Propaganda sowiecka była tak wielka,że ludzie szczególnie na wschodzie uciekali z Polski do Roscji (3)
- 1 2
-
2012-09-30 16:19
a teraz uciekają gdzie się da
- 1 2
-
2012-09-30 20:11
Cos Ci się pomyliło (1)
Cos Ci się pomyliło, poprosze o poanie źrodła tych rewelacji :).
- 3 0
-
2012-10-01 18:12
Nawet z Wielkiej Brytanii jeden dziennikarz "pożyteczny idiota" pojechał.
- 2 0
-
2012-09-30 16:16
Żydzi ,ktoży byli płatnymi agentami Sowietów opowiadali,że w Rosji jest taki dobrobyt,że kiełbasa wisi na (2)
płotach a w studniach zamiast wody jest piwo.Gdy durnie uciekali do Sowietów i wpadali w szpony komunistycznego raju,żydzi tłumaczyli.Jemu tam jest tak dobrze,że już nigdy nie wróci.
- 17 4
-
2012-10-01 12:54
(1)
Gdybyś kształcił się w dobrych bezpłatnych szkołach wybudowanych w Polsce Ludowej, bo znałbyś ortografię.
- 0 3
-
2012-10-01 18:13
Argumentum ad ortograficum, gdy merytorycznie nie mam nic do powiedzenia, ale chociaż za nogawkę poszarpię niczym ratlerek:)
- 2 2
-
2012-09-30 16:18
Ach te przedwojenne sądy.......
- 2 3
-
2012-09-30 20:32
A na drzewach zamiast liści będą wisieć komuniści.
Idzie jesień, liście spadają.
- 13 2
-
2012-09-30 21:06
propaganda radziecka byla tak duza, (2)
ze wyjechalo kilka tysiecy Szwedow ze szwecji do ZSRR. wzielize soba wszytskoc o dalo sie spieniezyc. Mieli dostac tam ziemie, domy itd. Dotsali kulke w leb. Szwedzi wysiadali z pociagow, witala ich tlumna orkiestra, przemowy wladz, przeprowadzano Szwedow za rog budynka a tam stal pluton egzekucyjny i strzelal Szwedom- kobietom dzieciom mezczyznon kulke w leb. Dopiero teraz Szwedzi dowaiduaj sie co stalo sie z ich krewnymi, ktorzy wyjechali do szwecji po propagandzie ZSRR, Prawda jest ejdnak bardzo bolesna, ktora probuje zatuszowac partia socjalistyczna Szwecji.
- 12 2
-
2012-10-01 12:47
zapomniałeś dopisać, że (1)
potem ich zjadali.
- 3 0
-
2012-10-02 08:15
całkiem realne
- 2 0
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.