wiadomości

Stare żarna w Wielkim Młynie

artykuł historyczny
Najnowszy artukuł na ten temat

"Graffiti" sprzed ponad 200 lat w Wielkim Młynie

Fragmenty żarna, odnalezionego w Wielkim Młynie.
Fragmenty żarna, odnalezionego w Wielkim Młynie. fot. Dariusz Kula/Muzeum Gdańska

Podczas prac archeologicznych w Wielkim MłynieMapka odkryto dwa fragmenty żarna, czyli kamiennego dysku, służącego do mielenia ziarna. Archeolodzy szacują, że znaleziska pochodzą z początku XVIII wieku. Muzeum Gdańska zamierza wyeksponować je na wystawie, która znajdzie się w średniowiecznym zabytku, adaptowanym właśnie na Muzeum Bursztynu.



Czy zamierzasz odwiedzić Muzeum Bursztynu w Wielkim Młynie?

tak, gdy tylko zostanie otwarte 42%
tak, ale bez pośpiechu 34%
być może, nie wykluczam tego 15%
nie, to nie dla mnie 9%
zakończona Łącznie głosów: 821
Odkrycie reliktów dawnego wyposażenia Wielkiego Młyna nastąpiło podczas wymiany instalacji węzła centralnego ogrzewania. Pod pochodzącą z lat 90. skrzynką elektryczną, w warstwie gruzu, znajdowały się dwa kamienne fragmenty dysku, z charakterystycznym otworem w środku.

Archeolodzy, którzy sprawują nadzór przed przebudową, bez trudu rozpoznali w nich relikty żarna, czyli przyrządu służącego do mielenia ziarna. Wbrew pozorom odnalezione fragmenty nie są aż tak stare, jak mogłoby się wydawać. Zdaniem fachowców żarno zostało celowo rozbite i umieszczone jako wzmocnienie konstrukcji przekaźnika prądu.

Nie ze średniowiecza, ale z epoki nowożytnej



- Odkrycie fragmentów żarna nie powinno być dla nikogo zaskoczeniem. Kamiennych dysków używano tu do przemiału zboża w mąkę aż do 1880 r., gdy zamontowano turbiny parowe. Proces przemiału ziarna zachodził pomiędzy dwoma ocierającymi się o siebie żarnami, dolne, czyli tzw. leżak, było nieruchome, a górne, czyli biegun - ruchome. Z tego względu kamienie często wymieniano na nowe. Fragmenty odnalezionego przyrządu raczej należy wiązać z epoką nowożytną, być może z zainstalowanym tu ok. 1709-1710 r. młynem kieratowym, którego siłą napędową była nie woda, a konie. Takie rozwiązania stosowano powszechnie w okresach wojen oraz podczas XVII-wiecznego minimum klimatycznego. Młyn kieratowy zapewniał ciągłość pracy, marginalizował ryzyko wstrzymania dopływu wody przez kanał Raduni oraz wskutek silnych mrozów - wyjaśnia Monika Kasprzak, archeolog nadzorująca prace w Wielkim Młynie.
Władze Muzeum Gdańska wystąpią do pomorskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków z wnioskiem o przejęcie znaleziska, które zgodnie z prawem stanowi własność Skarbu Państwa. Jeśli wniosek zostanie uznany - a zapewne będzie to jedynie formalność - muzealnicy planują umieścić fragmenty żarna na wystawie poświęconej historii Wielkiego Młyna, która znajdzie się w Muzeum Bursztynu.

Remont Wielkiego Młyna odbywa się pod nadzorem archeologów.
Remont Wielkiego Młyna odbywa się pod nadzorem archeologów. fot. Dariusz Kula/Muzeum Gdańska

To być może nie ostatnie odkrycie



Archeolodzy nie wykluczają, że w toku prac zostaną dokonane kolejne odkrycia. W przyziemiu budowli kryje się jeszcze sporo gruzu, który pozostał po adaptacji na centrum handlowe.

- Obszar, w którym prowadzimy badania, został silnie zmodyfikowany po II wojnie światowej, a następnie w latach 90. XX wieku podczas adaptacji zabytkowego budynku pod przyszłe centrum handlowe. Pod nią znajduje się gruz, najpewniej są to pozostałości z prowadzonych wówczas prac. Mimo ograniczonego charakteru prac archeologicznych udało się nam odkryć fragment muru wystający poza obrys odbudowanego Wielkiego Młyna i to właśnie jemu poświęcimy więcej uwagi w nadchodzących tygodniach - uzupełnia Kasprzak.

Otwarcie Wielkiego Młyna 26 czerwca



Kapitalny remont Wielkiego Młyna rozpoczął się w lipcu tego roku. Jak już wielokrotnie informowaliśmy, celem prac jest adaptacja budynku na nową siedzibę Muzeum Bursztynu, które znajduje się obecnie z tzw. Katowni, czyli Zespole Przedbramia. Zgodnie z harmonogramem remont powinien potrwać od końca marca przyszłego roku.

Z końcem marca powinna się również rozpocząć wyprowadzka zbiorów z Katowni do nowej siedziby. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, uroczyste otwarcie Muzeum Bursztynu w Wielkim Młynie powinno nastąpić 26 czerwca. Wyznaczona data nie jest przypadkowa. Tego dnia przypada bowiem Światowy Dzień Bursztynu.

Otwarcie Muzeum Bursztynu w Wielkim Młynie zostało zaplanowane na 26 czerwca 2021 r.
Otwarcie Muzeum Bursztynu w Wielkim Młynie zostało zaplanowane na 26 czerwca 2021 r. fot. Dariusz Kula/Muzeum Gdańska

Opinie (62) ponad 10 zablokowanych

  • A czego się spodziewali w młynie?

    • 67 2

  • Pewex czy flipery

    Znaczy się, że w latach 90 podczas adaptacji odwalono szopke i nie było badań? Chodziło się tam podziwiać...

    • 35 2

  • Na prawdę, mega odkrycie, w młynie znaleziono żarno.

    • 37 8

  • Fascynująca historia i ciekawa lektura do kawki w pracy.

    • 10 7

  • Noo, jak by był jeszcze młynarz...

    • 17 1

  • Jeszcze 140 lat temu.

    Jeszcze 140 lat temu mielono ziarna jak za "króla Ćwieczka". Jak przez ostatnie lata świat zmienił się technologicznie.

    • 12 1

  • Wyobrażam sobie radość odkrywców. Ludzie z pasją.

    • 13 0

  • No

    Nie samowite

    • 2 1

  • Co najmniej Bursztynowej Komnaty...

    • 9 1

  • A może na niby?

    • 1 1

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

kalendarz historyczny

1906 Poświęcenie kościoła pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu opis Biskup Chełmiński Augustinus Rosentreter poświęcił nowo powstały neogotycki kościół pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu przy ul. Kartuskiej w Gdańsku - Emaus /Siedlce/.

Sprawdź się

Czyj dom stał się pierwszym gdyńskim salonem?