Najczęściej czytane

kalendarz historyczny

1675
Zmarł Jerzy Strakowski »
Znany inżynier miejski, fortyfikator i budowniczy Małej Zbrojowni na Starym Przedmieściu Jerzy Strakowski zmarł w Gdańsku; syn Jana, budowniczego Ratusza Staromiejskiego, Wielkiej Zbrojowni i bram miejskich.

wiadomości

podziel się na Facebooku dodaj kanał RSS prześlij artykuł drukuj artykuł
Wybrana mała czcionka

Sensacyjne odkrycie w Bramie Wyżynnej

Po zakończeniu remontu Brama Wyżynna zmieni się w centrum informacji turystycznej całego Pomorza.

fot. Łukasz Unterschuetz/trojmiasto.pl

Po zakończeniu remontu Brama Wyżynna zmieni się w centrum informacji turystycznej całego Pomorza.

Choć wcześniejsze badania niczego takiego nie zapowiadały, okazało się, że Brama Wyżynna ukrywała unikatowy w skali Polski zabytek. Podczas trwającego remontu odkryto fragmenty konstrukcji mostu zwodzonego.



Drewniana konstrukcja odkryta w bramie to unikatowy przykład dawnego, prawdopodobnie renesansowego mechanizmu podciągania mostu zwodzonego.

fot. Łukasz Unterschuetz/Trojmiasto.pl

Drewniana konstrukcja odkryta w bramie to unikatowy przykład dawnego, prawdopodobnie renesansowego mechanizmu podciągania mostu zwodzonego.

Nic nie zapowiadało, że w Bramie kryją się jakieś niespodzianki. Wydawało się, że podczas prac prowadzonych w latach 70. została ona dobrze zinwentaryzowana. Tymczasem podczas prowadzonych właśnie prac remontowych na piętrze, odkryto sosnowe belki, będące elementami mechanizmu mostu zwodzonego.

Sześć belek poprzecznych, jedna wzdłużna i dwie ukośne, zostało umieszczonych pod dawnymi otworami na łańcuchy bądź sznury. W belkach zachowały się też otwory i gniazda na czopy innych elementów.

- Może to świadczyć o tym, że zachowane belki są częścią konstrukcji, służącej do podciągania mostu zwodzonego. Most zwodzony pierwotnie był złożony z trzech kładek: jednej przeznaczonej dla pojazdów i dwóch dla pieszych - wyjaśnia w opinii konserwatorskiej Katarzyna Darecka, konserwator zabytków z Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, do którego należy Brama Wyżynna.

Zachowana konstrukcja stanowi unikatowy przykład dawnego, prawdopodobnie renesansowego, inżynieryjnego systemu, służącego do podciągania mostu zwodzonego. Dziś trudno stwierdzić, jak dokładnie wyglądały kołowroty lub bębny, służące do nawijania łańcuchów.

- Jesteśmy bardzo podekscytowani tym znaleziskiem. To unikat w skali Polski. Jedyna taka konstrukcja jest zachowana w Czechach - emocjonuje się Marcin Tymiński, rzecznik Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. - Wydana została już decyzja o zachowaniu i zakonserwowaniu belek. Projekt remontu bramy trzeba będzie dostosować do znaleziska. Nie wydawaliśmy decyzji o ewentualnej ekspozycji - dodaje.

Dlaczego wcześniej tych elementów nie odkryto?

- Brama została przebudowana w 1835 roku, po roku 1870 likwidowano fosę, prawdopodobnie w tym okresie belki zostały przykryte podczepianym sufitem, który zasłonił je na lata - wyjaśnia Mariusz Lewandowski, dyrektor ds. ekonomicznych MHMG. - Mimo że konstrukcja została wykonana metodą stosowaną w XVII wieku, to badania drewna pokazały, że pochodzi ono z XIX wieku.

MHMG podjęło decyzję, że zgodnie z zaleceniem konserwatora belki będą zakonserwowane, jednak nie będą eksponowane. Na piętrze, gdzie je odkryto, będzie m.in. sala konferencyjna. Znalezisko nie opóźni prac remontowych.

Remont Bramy Wyżynnej ruszył w lipcu tego roku. Do końca 2011 roku brama zmieni się z wieszaka na banery reklamowe w nowoczesne Centrum Informacji Turystycznej Województwa Pomorskiego.

Brama Wyżynna w czasach, gdy stanowiła jedyne wejście do Gdańska od zachodu.

fot. album

Brama Wyżynna w czasach, gdy stanowiła jedyne wejście do Gdańska od zachodu.

Historia Bramy Wyżynnej

Swój ostateczny kształt otrzymała w 1588 roku. Przy jej budowie gdańska Rada Miejska zatrudniła Wilhelma van den Blocka.

Wzorowana była na ówczesnych bramach miejskich miast niderlandzkich i włoskich. Brama Wyżynna była początkiem Drogi Królewskiej, która ciągnęła się przez Długi Targ do nabrzeży Motławy. Pełniła rolę głównego wjazdu do miasta. To przez nią wjeżdżali królowie Rzeczpospolitej, odwiedzający Gdańsk. Pośród kilku herbów, znajdujących się na budowli, na wyróżnienie zasługuje symbol Rzeczpospolitej.

Pierwotnie po prawej i lewej stronie Bramy Wyżynnej stały mury, a przed nią fosa. Układ ten zmieniono w dziewiętnastym wieku. Jest jedną z niewielu nowożytnych budowli w Gdańsku, które przetrwały II wojnę światową.

sortuj: rosnąco  | pokaż widok standardowy

opinie (razem: 116)

zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823703 2010-12-08 05:03 Miasto pełne niespodzianek (3)

ehh ten Gdańsk - odrobina dobrej woli i zycia nie starczy aby go poznać :)

eap

popieram opinię 255 / nie zgadzam się 9

zgłoś do moderacji opinię 4823704 2010-12-08 05:15

a szkoda...

said

popieram opinię 11 / nie zgadzam się 3

zgłoś do moderacji opinię 4823806 2010-12-08 13:38 Jak by remont mojej haty miał trwać 40 lat to wolał bym ją zburzyć i postawić nową.

popieram opinię 0 / nie zgadzam się 5

zgłoś do moderacji opinię 4823814 2010-12-08 16:16 Gdyby w Gdansku produkowano laptopy

to by byla sensacja

nie calkiem ten

popieram opinię 1 / nie zgadzam się 6
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823706 2010-12-08 05:44 Przywrócić fosę! (9)

To byłaby atrakcja

wef

popieram opinię 298 / nie zgadzam się 9
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823712 2010-12-08 07:06 i zatopić główną ulicę? (4)

fantastyczny pomysł:/

.

popieram opinię 24 / nie zgadzam się 19
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823741 2010-12-08 08:36 przesiądziemy się z samochodów na łódki! (1)

popieram opinię 36 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823817 2010-12-08 16:41 Prawie jak w Wenecji..

I Gdańsk będzie "Wenecją Północy" i to w pełnym wymiarze:P

Zarty przecież żarty..

popieram opinię 5 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823761 2010-12-08 09:38 (1)

Główna ulica mogłaby iść w tunelu pod fosą. A jaką atrakcją byłaby ta fosa i jeszcze wały/mury obronne z obu stron bramy.

sss

popieram opinię 15 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823770 2010-12-08 10:16

Albo estakadą nad. Była by wtedy piękny widok na stare miasto z takiej ulicy :-)

Gajowy

popieram opinię 7 / nie zgadzam się 5

zgłoś do moderacji opinię 4823740 2010-12-08 08:35 Faktem jest...

że wyglądałoby to przekozacko, gdyby tam była porządna fosa.

mike unt

popieram opinię 33 / nie zgadzam się 0

zgłoś do moderacji opinię 4823747 2010-12-08 08:58 Fosa jest

Fosa jest, ale przy Bramie Nizinnej. Zachowały się tam też drewniane wrota. Polecam odwiedzenie tego miejsca.

Meb

popieram opinię 22 / nie zgadzam się 0

zgłoś do moderacji opinię 4823754 2010-12-08 09:23 zróbmy drugą wenecje

btw - beka ze dopiero teraz to odkryli - te belki są takie małe, że ciężko je zauważyć

kapitan bomba

popieram opinię 18 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823786 2010-12-08 11:45 co jest pod ulicą przy bramie?

czy zasypali fosę i wybudowali drogę?

ciekaf

popieram opinię 3 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823707 2010-12-08 06:31 przez 40 lat nikt tam nie wchodził? (5)

tom

popieram opinię 186 / nie zgadzam się 4
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823714 2010-12-08 07:27 (1)

nie, bo klucz im zginął w 1945 r
pewnie Ruscy zabrali ?

pepe

popieram opinię 25 / nie zgadzam się 4

zgłoś do moderacji opinię 4823836 2010-12-18 22:05 I na złom pewnie dali

jak wszysytko wtedy

popieram opinię 0 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823736 2010-12-08 08:18 (1)

Pytam: Gdzie byli rodzice?

popieram opinię 22 / nie zgadzam się 2

zgłoś do moderacji opinię 4823737 2010-12-08 08:23 W Stalingradzie

popieram opinię 20 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823751 2010-12-08 09:13

brama należała do MHMG, to wiele wyjaśnia

+-

popieram opinię 10 / nie zgadzam się 2
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823715 2010-12-08 07:27 poprostu bomba (4)

phi i to taka rewelacja, nie maja co robić, pewnie remont teraz stanie bo to przecież zabytek nie można zniszczyć, ludzie nie po to wynaleziono żarówkę żeby teraz przy świeczce siedzieć, skończcie z tymi starociami, najważniejsze jest to co teraz

popieram opinię 13 / nie zgadzam się 151
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823721 2010-12-08 07:42 typowy nowomodny polski (1)

burak

giezz

popieram opinię 36 / nie zgadzam się 3

zgłoś do moderacji opinię 4823757 2010-12-08 09:30

zgadzam się .... ;-)

lysy20020

popieram opinię 12 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823776 2010-12-08 10:44

idz se do galerii baltyckiej

popieram opinię 19 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823823 2010-12-08 20:28 bomba to trąba

sam skończ ze sobą,wyślij berety na ...,a wszystko co zostanie ,tradycja,godność,duma i wiedza historyczna to kant d... rozbić?
to w takim razie po co nam polski gdańsk w niemczech mielibyśmy lepiej- tam masz więcej żarówek energo oszczędnych

binberet

popieram opinię 2 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823717 2010-12-08 07:33 Sensacja ! (2)

Co za bzdury? Mamy rok 2010 i dopiero odkryto co miesci sie w bramie? Rozumiem gdyby to bylo pudelko zapalek zamurowane w scianie.

Seba

popieram opinię 89 / nie zgadzam się 24
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823759 2010-12-08 09:35 tez tak pomyślałam... (1)

bo przecież ciężko nie zauważyć wielkich, drewnianych "belek", no ale mimo wszystko gratulacje!!!

popieram opinię 12 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823780 2010-12-08 11:23 może

chłopaki po wielomiesięcznym romoncie doszli do siebie i stwierdzili, że te belki im przeszkadzają, a zdjąć je ciężko..

%

popieram opinię 13 / nie zgadzam się 1
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823719 2010-12-08 07:39 metodą stosowaną w XVII wieku, to badania drewna pokazały, że pochodzi ono z XIX wieku. (5)

XIX wiek, jaki to renesans?

Swoją drogą, tak to jest jak się takie zabytki jak brama wyżynna zakrywa na lata reklamami i o nich zapomina.

popieram opinię 64 / nie zgadzam się 5

zgłoś do moderacji opinię 4823727 2010-12-08 08:05

No właśnie. Tym bardziej, że nie do końca wiadomo co to jest "Zachowana konstrukcja stanowi unikatowy przykład dawnego, prawdopodobnie renesansowego, inżynieryjnego systemu, służącego do podciągania mostu zwodzonego. Dziś trudno stwierdzić, jak dokładnie wyglądały kołowroty lub bębny, służące do nawijania łańcuchów.".
Więc skąd wiadomo z jakiego okresu jest i czy w ogóle jest to mechanizm do podnoszenia mostu?

Rogal

popieram opinię 9 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823743 2010-12-08 08:41 (3)

projekt mechanizmu powstał w renesansie, technika wykonania z XVII w a odnowiona konstrukcja zostala w XIX w... tak chyba nalezy rozumiec zagmatwany przez autora tekstu przekaz? :)

pies

popieram opinię 15 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823748 2010-12-08 09:02 (1)

No ale "dziś trudno stwierdzić jak wyglądały", więc czemu nie jest to mechanizm po prostu XIX wieczny? Zaprojektowany i zbudowany wtedy? Albo coś zupełnie innego?

popieram opinię 0 / nie zgadzam się 2

zgłoś do moderacji opinię 4823766 2010-12-08 10:00

napisane jest "prawdopodobnie" wiec mamy tu do czynienia z hipoteza.. moze sie okazac, ze sa to szczatki zupelnie czegos innego ;)
Zgadzam się, że trochę za dużo tu gdybania, a za mało faktów.

pies

popieram opinię 5 / nie zgadzam się 0

zgłoś do moderacji opinię 4823820 2010-12-08 17:48 zagmatwany tekst...

...wiadomo , pani Moritz napisała tekst a pan Unterschuetz wykonał zdjecia :(

maruda

popieram opinię 1 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823722 2010-12-08 07:43 Szwagier budowal taras w domku 4 lata temu (8)

i belki tarasowe sa juz do wymiany! Wtedy to było drewno albo teraz srodki do konserwacji drewna do bani !!!

ziutex

popieram opinię 99 / nie zgadzam się 2

zgłoś do moderacji opinię 4823729 2010-12-08 08:07

Jak kupował najtańsze to co się dziwić...

popieram opinię 6 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823734 2010-12-08 08:16 Szwagier Ziutka jest słaby...

Bratowa

popieram opinię 4 / nie zgadzam się 2
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823760 2010-12-08 09:36 (4)

Mógł wstawić belki żelbetonowe, to by trzymały na zewnątrz, a nie drewniane.

sss

popieram opinię 3 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823774 2010-12-08 10:33 (3)

a co to jest żelbeton?

a

popieram opinię 3 / nie zgadzam się 2

zgłoś do moderacji opinię 4823785 2010-12-08 11:44

...to zelatynowe misiaczki zalane betonem....

bzz

popieram opinię 13 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823796 2010-12-08 12:28 żelbeton (1)

to są Gdańszczanie. żel we łbie zamiast mózgu, co skutkuje mentalnością betonu.

wybraliście Adamowicza, uwsteczniacie się w ewolucji

popieram opinię 6 / nie zgadzam się 6

zgłoś do moderacji opinię 4823801 2010-12-08 12:45

boją się ciśnienia w gaciorach, jakby budyń padł

popieram opinię 1 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823810 2010-12-08 15:24 Pozdrów

szwagra. ;)

Miś Kolaa

popieram opinię 1 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823723 2010-12-08 07:48 lekcja stylu laj la la a aaaa (z TVN style) (7)

"okazało się, że Brama Wyżynna ukrywała unikatowy w skali Polski zabytek."

po primo, należy inkryminowaną brame doprowadzić przed oblicze sprawiedliwości
po secundo, należy rzeczona bramę przesłuchać na okoliczność innych bram, być może było to działanie spiskowe czyli wspólnie i w porozumieniu
i po tertio, dwadzieścia pięć lat będzie się bramie ciągło jak lazanie

g@llux

popieram opinię 30 / nie zgadzam się 52
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823728 2010-12-08 08:06 (2)

To było słabe. Gallux, wychodzisz z formy.

popieram opinię 10 / nie zgadzam się 2
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823731 2010-12-08 08:12 (1)

to nie gallux

popieram opinię 2 / nie zgadzam się 0

zgłoś do moderacji opinię 4823788 2010-12-08 11:46

....to glutex...

aha

popieram opinię 0 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823745 2010-12-08 08:50 jeżeli miało być to dowcipne

i błyskotliwe, to wyszło słabo....

bebe

popieram opinię 3 / nie zgadzam się 2

zgłoś do moderacji opinię 4823769 2010-12-08 10:08 a jednak ogląda :)

popieram opinię 0 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823793 2010-12-08 11:54 gluciu, obejrzyj lepiej tv trwam

zanuć ładnie jakąś pieśń

popieram opinię 0 / nie zgadzam się 1

zgłoś do moderacji opinię 4823799 2010-12-08 12:43 Oj g@llux ,chyba towar dobry ci sie skonczyl

popieram opinię 1 / nie zgadzam się 1
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823724 2010-12-08 07:56 Co za sensacja! (6)

polscy archeolodzy mysleli ,ze wjezdzajacy do Gdanska skakali przez fose o tyczce!

awa

popieram opinię 108 / nie zgadzam się 6
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823779 2010-12-08 11:23 archeolodzy??? (3)

a co mają wspólnego archeolodzy z konstrukcją, która znajduje się na pierwszym piętrze bramy???

popieram opinię 2 / nie zgadzam się 8
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823781 2010-12-08 11:28 czyli archeolog nie ma czego szukac w egipskiej (2)

piramidzie,jesli znajduje sie w jej czesci ponad powierzchnia ziemi?
Widzisz roznice miedzy pojeciem geolog,gornik a archeolog?

popieram opinię 8 / nie zgadzam się 1
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823818 2010-12-08 16:48 ??? (1)

a co ma piernik do wiatraka?

popieram opinię 1 / nie zgadzam się 3

zgłoś do moderacji opinię 4823828 2010-12-08 22:39

z pewnością mniej niż archeolog z pracą na ziemi, a nie pod lub w wykopie. "a co mają wspólnego archeolodzy z konstrukcją, która znajduje się na pierwszym piętrze bramy???" autor tego komentarza myśli chyba, że archeolog to taki ktoś, kto siedzi pod ziemią i szuka kości :)

popieram opinię 0 / nie zgadzam się 0

zgłoś do moderacji opinię 4823808 2010-12-08 13:59 stolica skansenu 2016

no tak dzieki temu odkryciu nagrode stolica skansenu 2016 ma gdansk w kieszeni.

popieram opinię 1 / nie zgadzam się 0

zgłoś do moderacji opinię 4823833 2010-12-09 01:09

Co prawda to prada. Wystarczy trochę pomyśleć.

M.

popieram opinię 0 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823725 2010-12-08 08:02 Co za bzdura. (6)

Z jednej strony piszą, że to mechanizm mostu zwodzonego, a z drugiej strony, że "Zachowana konstrukcja stanowi unikatowy przykład dawnego, prawdopodobnie renesansowego, inżynieryjnego systemu, służącego do podciągania mostu zwodzonego. Dziś trudno stwierdzić, jak dokładnie wyglądały kołowroty lub bębny, służące do nawijania łańcuchów."

Skąd wiadomo co to jest, skoro nie wiadomo dokładnie co to jest? Może to coś innego?

popieram opinię 52 / nie zgadzam się 6
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823739 2010-12-08 08:33 lekcja dziennikarstwa (5)

- Polski (z dużej litery) zabytek (belki z 1870 - może jednak pruski?)
- przykład dawnego, prawdopodobnie renesansowego, inżynieryjnego systemu, tylko szkoda że w XIX wieku to renesans już się 300 lat wcześniej skończył
- Swój ostateczny kształt brama otrzymała w 1588 roku - może jednak w 1870 jak rozebrano wały i dobudowano wschodnią elewację?

No raczej. Artykuł jakby trochę nie zdanża.

Ale jak powszechnie wiadomo dziennikarz = nieuk

pozdro i poczytajcie trochę

popieram opinię 15 / nie zgadzam się 3

zgłoś do moderacji opinię 4823750 2010-12-08 09:06

Co do pierwszego punktu to mnie uczyli, że przymiotniki poza pierwszym wyrazem w zdaniu piszemy z małej litery. Ale co ja tam wiem.

Z resztą się zgadzam.

popieram opinię 4 / nie zgadzam się 2

zgłoś do moderacji opinię 4823756 2010-12-08 09:26 a może tak:

belki 300 letnie wzięły i się "spróchniły" w związku z czym w XIX w. WYMIENIONO je na nowe? w miejsce tych spróchniałych ;P
tak trudno sobie to wyobrazić? mi to jakoś tak samoistnie się nasunęło :)
a przymiotniki piszemy małą literką a nie WIELKĄ (tak, tak - wielką nie "dużą")
z ostatnim punktem nie ma co dyskutować bo to sama prawda i racja :)

czepiak

popieram opinię 3 / nie zgadzam się 2

zgłoś do moderacji opinię 4823768 2010-12-08 10:06 Polski

- to nie przymiotnik, w tym zdaniu. Zdanie brzmi "...unikatowy w skali Polski zabytek.". Jest to więc dopełniacz (kogo? czego? czyj?) rzeczownika (kto? co?) Polska.

Co do renesansu, to czepiasz się - w 1588 roku tem styl był całkiem popularny. Brama została przebudowana w 1835, jak wynika z treści, a po roku 1870 likwidowano fosę.

Jak już kogoś chcesz przeczołgać, to się upewnij, czy dobrze zrozumiałeś, to co przeczytałeś, zebyś nie musiał się wstydzić za swoje słowa. Sądzę, że ze swoją przenikliwością, prędzej zostaniesz tynkarzem niż dziennikarzem.

Mikuś

popieram opinię 12 / nie zgadzam się 0
zobacz cały wątek ukryj wątek

zgłoś do moderacji opinię 4823771 2010-12-08 10:17 (1)

A ja jeszcze mam pytanie o "nie zdanża". Co to oznacza? Pierwszy raz widzę na oczy takie wyrażenie :] A może... mogłam nie zdążyć się douczyć:)

solcathrin

popieram opinię 5 / nie zgadzam się 2

zgłoś do moderacji opinię 4823783 2010-12-08 11:44 :)))))

"Pierwszy raz widzę na oczy " a można widziec np. na uszy?!

ja - nie beret

popieram opinię 8 / nie zgadzam się 1

dodaj swoją opinię