wiadomości

Młode Miasto: zapomniana część dawnego Gdańska

artykuł historyczny
Tereny określane mianem Młodego Miasta na planie Gdańska z 1687 r., autorstwa Petera Willera. Dziś mieści się tu m.in. Muzeum II Wojny Światowej. W średniowieczu Młode Miasto obejmowało większy obszar, skierowany dalej na północ.
Tereny określane mianem Młodego Miasta na planie Gdańska z 1687 r., autorstwa Petera Willera. Dziś mieści się tu m.in. Muzeum II Wojny Światowej. W średniowieczu Młode Miasto obejmowało większy obszar, skierowany dalej na północ. mat. Muzeum Gdańska

Kiedyś były trzy, zostały dwa, a dziś i tak wiele osób określa je jednym mianem "starówki". Dla dzisiejszych gdańszczan Stare Miasto i Główne Miasto to zabytki, a Młode Miasto zobacz na mapie Gdańska - odległe wizje architektów. A tymczasem Młode Miasto istniało i działało równolegle do Starego i Głównego. Warto poznać jego historię.



Ile wiesz o swoim mieście?

wiem tyle, ile potrzebuję - więcej mi nie trzeba 10%
o wspólczesnym - bardzo dużo, o jego historii znacznie mniej 16%
sporo, ale i tak za mało 74%
zakończona Łącznie głosów: 525
Kilka lat temu, podczas jednej z debat o przyszłości Młodego Miasta, pojawił się pomysł, by tę dzielnicę nazwać inaczej. "Młode miasto - co to za nazwa? Przecież niczego takiego nigdy nie było!" - argumentowali zwolennicy nadania tej okolicy nazwy nawiązującej do dziedzictwa "Solidarności".

- Nie zmienia się historycznych nazw, to jest coś, co trwa setki lat i tak powinno być - ripostował wówczas Andrzej Januszajtis, pasjonat i znawca historii Gdańska.
No właśnie, bo Młode Miasto - choć zapomniane - faktycznie istniało. Co prawda bardzo dawno temu i niedługo, ale jednak. Jego historię będzie można poznać w czwartek, 7 marca, podczas wykładu, który dr. inż. architekt Piotr Samól z Politechniki Gdańskiej poprowadzi w ratuszu Głównego Miasta na ul. Długiej. Początek o godz. 17.

Młode Miasto - gdańska Atlantyda



Młode Miasto, położone na północ od Starego Miasta (od dzisiejszej ul. Traserów zobacz na mapie Gdańska na północy, po ul. Jana z Kolna zobacz na mapie Gdańska na zachodzie, aż do dzisiejszych ul. Gnilnej i Aksamitnej zobacz na mapie Gdańska na południu) założyli Krzyżacy w 1380 r. Jednocześnie sfinansowali budowę jego obiektów użyteczności publicznej. Przetrwały one do rozbiórki w 1455 r.

- Te dwie krańcowe daty związane z późnym średniowieczem nie obrazują jednak całości złożonej problematyki miasta, które mimo krótkiego okresu istnienia przetrwało w świadomości mieszkańców do dziś. Młode Miasto skrywa więcej tajemnic niż nam się wydaje - mówi dr inż. arch. Piotr Samól z Politechniki Gdańskiej.
Tym bardziej, że nazwa Młode Miasto przetrwała dłużej i była stosowana aż do XVII wieku. Od drugiej połowy XVII w. tym mianem określano tereny składów drewna między Szańcem Wapiennym (dziś to okolice ul. Traserów, Monterów, Niterów zobacz na mapie Gdańska) a Starym Miastem.

Pieczęć z godłem Młodego Miasta Gdańska, uwieczniona na odcisku z 1387 r.
Pieczęć z godłem Młodego Miasta Gdańska, uwieczniona na odcisku z 1387 r. gedanopedia.pl

Powstanie i upadek Młodego Miasta - od łąk do rozbiórki



Krzyżacy zajęli gdański gród i Stare Miasto w 1308 r. 30 lat później, w porozumieniu z mieszczanami postanowili wesprzeć rozwój drugiego ośrodka miejskiego, czyli dzisiejszego Głównego Miasta (wówczas nazywanego Nowym).

Inaczej było w przypadku Młodego Miasta. Aż do lat 40. XIV w. jego tereny znajdowały się w rękach okolicznych rycerzy i proboszczów kościoła św. Katarzyny. Po zamianach, które dziś określilibyśmy jako skupowanie gruntów, powstało terytorium, na którym można było założyć miasto.

- Pomimo czarnej śmierci, czyli dżumy, do dwóch gdańskich miast, czyli Starego i Głównego, przybywali rzemieślnicy inni liczący na zarobek w ośrodku wyrastającym na główny port państwa zakonnego. Założone miasto miało szczątkowy układ szachownicowy i rynek o powierzchni prawie 29 tys. m kw. Wybudowano ratusz, kościół św. Bartłomieja oraz łaźnię - wylicza Piotr Samól. - Znamy kilka nazw ulic, np. Ring, czyli ulicę okalająca kwartały wokół rynku, Górną, Dolną, czy Wapienną. Nad Wisłą znajdowało się nabrzeże Bollwerk, na którym uprawnienia gminy były ograniczone na rzecz krzyżaków. Młode Miasto miało też swoją ulicę Długą.

Młode Miasto - ofiara najazdów



Młode Miasto, prawdopodobnie nigdy nie zostało ufortyfikowane, co zemściło się na jego mieszkańcach dwukrotnie - w 1433 r. podczas najazdu husytów i po wybuchu wojny trzynastoletniej.

Koszty budowy murów, niepewność co do politycznych zapatrywań gdańskiego pospólstwa oraz ryzyko zajęcia przedmieść przez krzyżaków w styczniu 1455 r., skłoniło gdańszczan do rozbiórki nadwiślańskiego miasta.

Szpital Wszystkich Bożych Aniołów na terenie Młodego Miasta. Rycina z epoki.
Szpital Wszystkich Bożych Aniołów na terenie Młodego Miasta. Rycina z epoki. gedanopedia.pl
Na przedpolu pospiesznie wznoszonych fortyfikacji staromiejskich pozostawiono początkowo wszystkie większe obiekty sakralne. Najszybciej rozebrano szpital św. Bartłomieja (przeniesiony na Stare Miasto), klasztor karmelitów został złupiony w latach 1460-1464. Przetrwały szpitale św. Jakuba (objęty poszerzonymi fortyfikacjami Starego Miasta) i Wszystkich Bożych Aniołów.

Prace archeologiczne, które zostaną przeprowadzone przed planowaną zabudową tych terenów, zapewne odsłonią pozostałości wielu obiektów z okresu funkcjonowania Młodego Miasta.

Historia Młodego Miasta na 421 stronach



Wydana przez Uniwersytet Gdański i nagrodzona przez Gdańskie Towarzystwo Naukowe w 2018 r. dysertacja doktorska architekta Piotra Samóla jest pierwszą kompleksową monografią tego ośrodka miejskiego. Sponsorami publikacji są Politechnika Gdańska oraz Gdańskie Autobusy i Tramwaje.

Na 412 stronach autor omawia okoliczności powstania i zniszczenia miasta, jego przestrzeń, dzieje, architekturę obiektów sakralnych, tendencje demograficzne Młodego Miasta, powiązania elity rządzącej gminą, a także źródła dochodów mieszkańców - handel, rzemiosło. Całość jest bogato ilustrowana - historycznymi planami i widokami.

Książkę będzie można kupić za 30 zł podczas czwartkowego spotkania, na które wstęp jest wolny.

Opinie (28)

  • (5)

    co się uparli z tą starówką?
    jest i nie ma co gadać! Głos ludu!

    • 10 45

    • ciemnego ludu

      • 15 5

    • (2)

      a kto twierdzi że nie ma? - tylko ktoś kto nie docenia dziedzictwa materialnego Gdańska

      • 7 2

      • Jak widać autor (1)

        Wskazał na brak wiedzy o mieście przez włodarzy

        • 4 0

        • Raczej przez mieszkańców ;)

          • 0 1

    • Nie było i nie ma, a to że ludzie idą na łatwiznę, zamiast chociaż trochę się zagłębić w historię miasta, to ich strata. Morze Bałtyckie też można nazwać jeziorem, ale nie czyni to z niego jeziora.

      • 2 2

  • (5)

    Ciekawe co na te rewelacje powiedzą prawdziwi historycy ?

    • 5 34

    • Tak się składa, że jest też doktorem historii

      "W 2017 r. na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Gdańskiego obronił z wróżnieniem drugą rozprawę doktorską (nauki humanistyczne, historia) pt. "Młode Miasto Gdańsk (1380-1455) i jego patrymonium" (promotor prof. Beata Możejko). Otrzymał za nią Nagrodę Gdańskiego Towarzystwa Naukowego."

      • 19 3

    • (1)

      Prawdziwi historycy będą chwalić żołnierzy wyklętych

      • 9 1

      • i docenią wkład w kulturę narodową pracy doktoranckiej prezesa+

        w temacie: o wyższości leninowskich ciał kolegialnych nad kolegiami imperialistycznymi stojącymi w służbie wstecznictwa i reakcji :))))

        • 0 0

    • (1)

      Młode Miasto znajdowało się na terenach m.in dzisiejszego Muzeum II Wojny Światowej - co to za bzdury i kto to wymyślił ?

      • 4 28

      • gdanszczanin

        Pomidor II uczyc sie ,uczyc sie,uczyc sie , tlumoku jeden !

        • 6 0

  • Brawo. Gratuluję. Cenię ludzi, którzy dbają o pamięć o historii swego miasta.

    • 41 3

  • Ciekawy artykuł

    Dobrze napisany. Teraz tylko zostało mi kupić książkę.

    • 34 0

  • Miło zobaczyć w tekście o historii miasta komentarz Pana Andrzeja Januszajtisa - nieocenionego i niezastąpionego, nieodmiennie zakochanego w Gdańsku. I tu uwaga - ten autorytet jest z importu i to zza wschodniej granicy, a zatem dla Janusza-Svena będzie słoikiem.
    Ku refleksji zatem:
    Nie jest ważne, skąd przychodzisz, ważne, z czym przychodzisz.

    • 57 0

  • Siedlce rządzą!

    I w kosmosie również.

    • 6 11

  • teraz tam powstanie "ekskluzywna " zabudowa na wynajem krótkoterminowych (1)

    a mieszkańcy na wysypisko i spalarnie śmieci.

    • 17 7

    • w samej stolicy Austrii wśród zabudowy mieszkalnej ... działa spalarnia śmieci

      i nie śmierdzi ... widać tam można - a u nas nic nie można.

      • 1 0

  • Szkoda ,że tak późno dowiadujemy się o tym wykładzie.artykul bardzo ciekawy .proszę o więcej ciekawostek

    • 21 0

  • rycerze wciąż tam zamieszkują okolice (1)

    tylko zamienili zbroję na ortalion

    • 10 1

    • a miecze przekuli na noże i kastety :)))

      • 2 0

  • Gdzie to spotkanie? w Ratuszu czy Muzeum (1)

    Dwie różne informacje w tym samym artukule.

    • 3 4

    • Ratusz Głownego Miasta jest oddziałem Muzeum Gdańska

      • 0 0

1

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

kalendarz historyczny

1782 Zmarł opat Jacek Rybiński opis Opat klasztoru Cystersów w Oliwie ks. Jan Rybiński umarł w wieku 80 lat. Był m.in. założycielem ogrodu botanicznego, fundatorem organów i ołtarzy oraz budowniczym Nowego Pałacu Opatów.

1939 Hitlerowcy zamykają synagogę w Gdańsku opis Niemcy zamknęli Wielką Synagogę przy ul. Bogusławskiego. Po dwóch tygodniach zaczęła się jej rozbiórka, ale część wyposażenia udało się wywieźć za granicę.

Sprawdź się

Ile zabytkowych zegarów słonecznych znajduje się w Gdańsku?