wiadomości

Historia wieży Dworca Głównego PKP w Gdańsku

artykuł historyczny

Jest wyższa niż 10-piętrowy blok, kształtem hełmu nawiązuje do jednego z najsłynniejszych kościołów Gdańska, pierwotnie pełniła funkcję wieży ciśnień, a jeszcze w latach 60. brano pod uwagę jej zburzenie wraz z całym zespołem dworcowym. Poznajcie historię wieży zegarowej Dworca PKP Gdańsk Główny.



Czy lubisz czytać artykuły o historycznych ciekawostkach?

tak, zawsze czytam je z przyjemnością 94%
tak, choć mało co jest mnie w stanie zaskoczyć 4%
nie, w ogóle mnie to nie interesuje 2%
zakończona Łącznie głosów: 1652
Kilka tygodni temu, górująca nad ul. Podwale GrodzkieMapka dworcowa wieża została opleciona rusztowaniami. Tym samym rozpoczął się kolejny etap kapitalnego remontu stacji kolejowej Gdańsk Główny, który zgodnie z harmonogramem ma zakończyć się do końca przyszłego roku.

Czytaj więcej: Rusza remont dworca Gdańsk Główny. Prace do końca 2021 roku

Zakres prac na wieży obejmuje przede wszystkim odnowienie elewacji oraz wymianę miedzianego poszycia hełmu.

Niektóre z jego elementów są już na tyle wysłużone, że groziły oderwaniem się od korpusu i upadkiem na chodnik. Właśnie z tego powodu w listopadzie 2017 r. na szczycie wieży została rozpostarta siatka, która pobudzała wyobraźnie przechodniów. Jednym przywodziła ona na myśl porwaną podmuchem wiatru parasolkę, zaś innym... smocze skrzydła.

Czytaj więcej: Nietypowa "ozdoba" wieży dworca w Gdańsku

Choć wielu z nas mija tę wieżę niemal codziennie, nie jest w stanie powiedzieć praktycznie nic o jej historii. A szkoda, bo wiąże się z nią kilka zaskakujących ciekawostek.

Dworzec na widokówce, wydanej wkrótce po dobudowaniu wieży.
Dworzec na widokówce, wydanej wkrótce po dobudowaniu wieży. źródło: fotopolska.eu

Ogromny zbiornik na wodę



Wieża została oddana do użytku w 1903 r. Co ciekawe, nastąpiło to aż trzy lata później niż oddanie pozostałej części dworcowego kompleksu. Innymi słowy, nie powstawała ona jednocześnie z pozostałymi budynkami stacji, ale została do nich dobudowana. Jej pierwotną, nadrzędną funkcją bynajmniej nie było informowanie pasażerów i przechodniów o aktualnym ustawieniu wskazówek czasomierzy. Pierwotnie pełniła ona przede wszystkim funkcję wieży ciśnień dla dworcowych instalacji wodociągowych.

Zdjęcia z wnętrza wieży Dworca Gdańsk Główny PKP z 2010 r.



Niezorientowanym w temacie warto wyjaśnić, że w górnej części wieży mieścił się ogromny zbiornik, który był elementem sieci zaopatrującej dworzec w wodę oraz służył do napełniania kotłów w parowozach. Rezerwuar został zdemontowany wkrótce po przeprowadzeniu po wojnie pełnej elektryfikacji kolei.

Hełm wieży kościoła św. Katarzyny w Gdańsku.
Hełm wieży kościoła św. Katarzyny w Gdańsku. fot. Łukasz Unterschuetz/Trojmiasto.pl

Inspiracja jednym z najsłynniejszych zabytków



Wysokość wieży, mierzona od chodnika do czubka wieńczącej hełm iglicy, wynosi 51 m. Dla porównania, wysokość 10-piętrowego bloku to ok. 30-35 m. Podobnie jak cały dworcowy kompleks została ona wybudowana w modnym na przełomie XIX i XX stulecia stylu neorenesansowym, w którym wzniesiono wówczas nad Motławą wiele gmachów użyteczności publicznej. Ich charakterystyczną cechą były ceglane elewacje przyozdobione detalami z piaskowca.

Co ciekawe, projekt hełmu wieńczącego wieżę był inspirowany jednym z największych zabytków Gdańska. Strzeliste nakrycie wieży, u nasady którego znajdują się cztery małe, narożne wieżyczki, jest bowiem wariacją na temat zwieńczenia kościoła św. Katarzyny.


Wieża uniknęła pożaru, a i tak mogła zniknąć



Pod koniec II wojny światowej, wiosną 1945 r., kompleks dworca Gdańsk Główny - a właściwie Danzig Hauptbahnhof - nie uniknął tego, co spotkało większość zabudowy centrum miasta. Jego gmach został podpalony, a płomienie strawiły większość dachu i wnętrz. Wieża była jednym elementem kompleksu, który przetrwał niemal bez szwanku. Jak wynika z zachowanych zdjęć, uszkodzeniu uległy jedynie zegarowe tarcze. Nie udało nam się jednak ustalić, w jaki właściwie sposób doszło do ich dewastacji.

Wydawałoby się, że pożoga II wojny światowej stanowiła jedyną okoliczność, w której dworzec, a wraz z nim wieża, mógł zniknąć z powierzchni ziemi. Tymczasem jeszcze na początku lat 60. całkiem poważnie rozważano... wyburzenie neorenesansowego kompleksu i zastąpienie go modernistyczną bryłą. Na szczęście kontrowersyjna wizja pozostała jedynie na papierze, co było spowodowane m.in. brakiem odpowiednich funduszy.


Trzeci kapitalny remont po wojnie



Jak już wcześniej wspomniano, jednym z kluczowych elementów remontu wieży będzie oczyszczenie elewacji i uzupełnienie ewentualnych ubytków. Jednak spostrzegawczy czytelnicy zapewne zwrócili uwagę, że jej stan był całkiem dobry, zwłaszcza w porównaniu do pochodzącego z podobnego okresu i reprezentującego ten sam styl budynku delegatury ABW.

Wynika to z faktu, że dworcowa wieża, jak i zresztą pozostałe budynki dworca, dwukrotnie przechodziła gruntowny remont. Najpierw w pierwszej połowie lat 60, następnie w pierwszej połowie lat 90.

Co wchodzi w zakres remontu?



Szczegółowy zakres prace remontowych na dworcowej wieży przedstawia Aleksandra Rudzińska-Rdzanek z Biuro Komunikacji i Promocji spółki Polskie Koleje Państwowe.

Rusztowanie wokół wieży dworca kolejowego Gdańsk Główny jest aktualnie wznoszone. Zakończenie i odbiór rusztowań wieży zaplanowano na koniec tego tygodnia. Planowane zakończenie prac przy wieży, zgodnie z harmonogramem, to koniec września br. Nie oznacza to jednak kompletnego demontażu rusztowania.

Zakres remontu wnętrza wieży obejmuje: renowację wszystkich elementów stalowych (schody, spoczniki, balustrady), zabezpieczenie farbami antykorozyjnymi oraz malowanie na kolor czarny, oczyszczenie ścian, parapetów, uzupełnienie ubytków, wymiana spoin; w miejscach, gdzie występują tynki, należy ocenić ich stan na etapie robót i we wskazanych miejscach wymienić na nowe, renowację wszystkich okien wraz z wymianą szklenia, przebudowę schodów w części piwnicznej, wymianę okien na najwyższej kondygnacji na okna żaluzjowe, uzupełnienie stropu pomiędzy 1 i 2 kondygnacją wieży oraz montaż wyłazu schodowego, montaż nowych schodów na parterze z możliwością pozostawienia istniejących schodów na piętrze jako elementu dekoracyjnego, ocena stanu technicznego oraz mikologicznego więźby, wymianę ewentualnych miejsc problematycznych konstrukcji, oczyszczenie i zabezpieczenie elementów konstrukcyjnych zgodnie z Programem Prac Konserwatorskich, demontaż instalacji, demontaż wskazanych ścianek i domurowanie nowych, wymianę stolarki drzwiowej i montaż nowej, remont elewacji i jej zabezpieczenie przed wpływem warunków atmosferycznych wraz z odtworzeniem, renowacją i konserwacją wszelkich detali architektonicznych, usunięcie wtórnych elementów na elewacjach, odtworzenie pierwotnej formy architektonicznej elewacji, zabezpieczenie antygrafitti, naprawę lub odtworzenie elementów detali ze stali, konserwację istniejących krat okiennych.

Wszystkie wykończenia stalowych hełmów nad wieżami pozostaną bez zmian. Hełmy należy ocenić pod względem wizualnym i technicznym, oczyścić oraz naprawić wszelkie ubytki.

Stan techniczny wieży jest na tyle dobry, ze wystarczą miejscowe naprawy, bez konieczności jej całkowitej wymiany.

Opinie (103) 2 zablokowane

Dodaj opinię
Walczymy z przemocą słownąKasujemy opinie obraźliwe i nie na temat

Dodaj opinię

Odpowiedz

Regulamin dodawania opinii

zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

kalendarz historyczny

1946 Zjazd Związku Gospodarczego Miast Morskich opis Z inicjatywy ministra Eugeniusza Kwiatkowskiego w Ratuszu Staromiejskim obradował Zjazd Związku Gospodarczego Miast Morskich. Wypracowane cele i sposoby ich współpracy zablokowane zostały przez władze centralne.

1906 Gmach banku państwowego oddano do użytku opis Przy ul. Okopowej 1, oddano do użytku gmach banku państwowego. Obecnie z pięknie odnowiona fasadą, znajduję się w nim siedziba oddziału Narodowego Banku Polskiego.

Sprawdź się

W którym z gdańskich ratuszy mieści się Sala tzw. Mieszczańska ?