wiadomości

stat

Największa armada piracka na Bałtyku

artykuł historyczny

Parokrotnie pisaliśmy już o piratach lub kaprach, których działalność związana była z Gdańskiem lub Morzem Bałtyckim. Aż dziwi, że nigdy dotąd nie wspomnieliśmy o Braciach Witalijskich, którzy stanowili największy bałtycki związek łupieżczy.



Małgorzata I (ur. w 1353 w Søborg, Dania, zm. 28 października 1412 we Flensburgu) - władczyni Danii, Norwegii i Szwecji.
Małgorzata I (ur. w 1353 w Søborg, Dania, zm. 28 października 1412 we Flensburgu) - władczyni Danii, Norwegii i Szwecji.
Ich historia rozpoczyna się 24 lutego 1389 roku. Tego dnia, w wyniku wojny domowej, szwedzka opozycja mająca wsparcie połączonych wojsk duńsko-norweskich, pokonała siły szwedzkiego króla Albrechta III, który trafił do duńskiej niewoli i znalazł się w lochach królowej Małgorzaty I, władczyni Danii i Norwegii.

W Sztokholmie, podobnie jak niebawem w całej Szwecji, pojawił się głód. Zanim jeszcze Albrecht został uwięziony, wynajął niezwykłą flotę, złożoną głównie z biedoty i przestępców, która miała dostarczać do obleganego przez Duńczyków Sztokholmu żywność. Początkowo nazywano ich braćmi wiktualnymi, lecz z czasem przyjęła się inna nazwa - Bracia Witalijscy.

Siły, jakimi dysponowali rozrastały się w szybkim tempie i niebawem - obok zaopatrzenia potrzebujących - zaczęli również napadać na inne jednostki żeglujące po Bałtyku.

Po zawarciu pokoju Bracia nie zaprzestali swych działań. Przestali zajmować się dostarczaniem jedzenia, a skupili się na działalności pirackiej. Początkowo posługiwali się listami kaperskimi, które sankcjonowały ich działania, ale z czasem przestali zwracać na nie uwagę. Napadali nie tylko na żeglujące statki, ale i na mieszczące się w pasie nabrzeżnym miasta.

Albrecht III Meklemburski. To z jego inicjatywy powstali Bracia Witalijscy, którzy mieli dostarczać pożywienie do głodującej na skutek wojny domowej Szwecji.
Albrecht III Meklemburski. To z jego inicjatywy powstali Bracia Witalijscy, którzy mieli dostarczać pożywienie do głodującej na skutek wojny domowej Szwecji.
Królowa Małgorzata nie mogąc poradzić sobie z coraz większą skalą działalności piratów poprosiła o pomoc króla Anglii Ryszarda II, który jednak dbając o swoją Royal Navy takiej pomocy odmówił.

Bracia Witalijscy poczynali sobie coraz odważniej - na Gotlandii zdobyli miasto Visby, które od tej pory stało się ich główną, ale nie jedyną bazą. W niektórych źródłach możemy odnaleźć informację, że jedna z ich baz mieściła się w leżącym na terenie dzisiejszej Polski porcie w Rowach.

Warto sobie zadać pytanie, dlaczego nawet tak potężna organizacja jak Hanza, nie mogła rozprawić się z piratami? Bo Hanza, choć niezwykle bogata i wpływowa, reprezentowała interesy najbogatszych warstw społeczeństwa. Tymczasem Bracia Witalijscy cieszyli się dużą popularnością wśród rybaków i biedniejszych mieszkańców wybrzeży, gdyż często zachowywali się jak filmowy i ten historyczny Janosik. Część zdobytych kosztowności przekazywali najuboższym, a ci w zamian rewanżowali się informacjami o koncentracjach i ruchach flot poszczególnych państw.

Bracia Witalijscy odnosili największe sukcesy, gdy przewodził im Klaus Störtebeker. O jego miejscu urodzenia krążą legendy (tak samo jak i jego późniejszych działaniach łupieżczych). Podobno od młodzieńczych lat napadał na możnych, by część zdobyczy oddawać biedakom. Czy taka jest prawda? Tego dziś jednoznacznie nie jesteśmy w stanie określić. Jedynym znanym powszechnie faktem jest jego niezwykła odporność na wszelakie trunki - nie sposób było go upić. To właśnie pod jego dowództwem Bracia byli postrachem na Bałtyku i żadne państwo nie było w stanie dorównać sile ich floty.

Rysunek z epoki przedstawiający bitwę pod Helgolandem i następnie egzekucję przywódców piratów na rynku w Hamburgu.
Rysunek z epoki przedstawiający bitwę pod Helgolandem i następnie egzekucję przywódców piratów na rynku w Hamburgu.
Ale los pirata jest zmienny. Pierwszy cios nadszedł od strony Krzyżaków - rycerze pod dowództwem Wielkiego Mistrza Konrada von Jungingena (starszego brata Ulricha, który został Wielkim Mistrzem kilka lat później, a swego żywota dokonał pod Grunwaldem) dokonali desantu na Visby, zdobywając je i przyczyniając się do powolnego upadku Braci Witalijskich.

Piraci próbowali działać dalej w mniejszych grupach, ale wtedy obudziła się Hanza. Tym razem w ostatniej bitwie pod Helgolandem, w 1401 r., nie pozostawiono żadnych wątpliwości - wszyscy znaczni przywódcy Braci zginęli lub zostali skazani na śmierć.

Pomnik Klausa Stortebekera na rynku w Hamburgu. Pirata i przywódcę Braci Witalijskich upamiętniono w tym samym miejscu, w którym go ścięto.
Pomnik Klausa Stortebekera na rynku w Hamburgu. Pirata i przywódcę Braci Witalijskich upamiętniono w tym samym miejscu, w którym go ścięto. fot. Wikipedia
O losie Störtebekera i Braci Witalijskich opowiada polska szanta, śpiewana przez zespół Cztery Refy.

"Störtebeker i ojciec Michael,
Piraci dwaj z kupieckich kies wysysali krew
Na morzu, a nie na lądzie.
Aż się odwrócił od nich Pan Bóg
I skazał ich na klęskę i na hańbę

(...)

Kat, co go zwali Rosenfeld,
Piaskowym kołem długo ostrzył miecz A potem głowy ścinał.
Rozsznurowane trzewiki miał
I we krwi ciepłej brodził aż do łydek.

(sł. Janusz Sikorski)

Po bitwie pod Helgolandem niedobitki próbowały jeszcze stawiać opór, ale ostatecznie w 1432 roku Bracia Witalijscy oficjalnie ulegli rozwiązaniu.

Co w ramach podsumowania? Wszyscy mają swych piratów, do najsłynniejszych niewątpliwie zaliczymy tych karaibskich, ale żeby tak zapomnieć o naszych bałtyckich, to chyba się nie godzi...

Dodaj zdjęcie do artykułu

Opinie (21)

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

Regulamin dodawania opinii

zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

kalendarz historyczny

2000 Zmarł ks. Hilary Jastak W Gdyni umarł legendarny ksiądz Hilary Jastak. Pierwszy proboszcz parafii Serca Jezusowego w Gdyni, kapelan Solidarności.

2002 Otwarcie superkina Krewetka Pierwsze Superkino Krewetka przy ul. Podwale Grodzkie zostało otwarte o północy. Posiada osiem klimatyzowanych sal kinowo - konferencyjnych dla 1871 widzów.

Najczęściej czytane