wiadomości

stat

Tak świętowano niepodległość między wojnami

artykuł historyczny

Dopiero w 1937 r. ten dzień ogłoszono Narodowym Świętem Niepodległości, a początkowo listopadowe uroczystości miały charakter wojskowy i ich obchody organizowały władze wojskowe. Po raz pierwszy odbyły się w Warszawie w dniu 14 listopada 1920 r. A jak świętowano w tym czasie odzyskanie niepodległości nad Bałtykiem?



Nasz przegląd zaczynamy sześć lat później, kiedy to "Gazeta Gdańska - Echo Gdańskie" z 11 listopada 1926 r. pisze jedynie o przypadającej na ten dzień rocznicy zwycięstwa Anglii nad Niemcami (jako że tego samego dnia świętowano również zakończenie Wielkiej Wojny).


Jedynie w dziale doniesień krajowych pojawiła się informacja "o powodzi" orderów, którymi z okazji 11 listopada miało być "odznaczone 110 osób pośród funkcjonariuszy państwowych i wojska". A także, że tego dnia w Polsce "sądy karne nie świętowały".


Ale już pięć lat później, 11 listopada 1931 r., "Gazeta Gdańska" donosiła o licznych imprezach urządzanych z okazji rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.

W Gdańsku Związek Zjednoczenia Zawodowego Polskiego na Wolne Miasto Gdańsk, "pod protektoratem Gminy Polskiej", organizował "uroczysty obchód wskrzeszenia Rzeczypospolitej Polskiej". Wstęp na uroczystość był bezpłatny. W programie, oprócz oficjalnych przemówień, znalazły się: deklamacje, "obrazek sceniczny", koncert orkiestry symfonicznej Polskiego Towarzystwa Muzycznego i chóru "Moniuszko" oraz występ solowy artysty opery lwowskiej p. Morena. Na zakończenie zaplanowano zabawę taneczną.


Również pod patronatem Gminy Polskiej "obchód święta narodowego Oswobodzenia Polski" zorganizował we Wrzeszczu Związek Podoficerów Rezerwy Koło Gdańsk. Połączoną z poświęceniem sztandaru Związku uroczystość zaplanowano na dzień 13 listopada.


Uroczystości w Gdyni miały charakter bardziej oficjalny: rozpoczynały się już 10 listopada capstrzykiem "o godz. 6 przy dworcu", organizowanym przez władze wojskowe.


Tego samego dnia, o godz. 9 wieczorem, w Polskiej Riwierze urządzano wieczernicę, której kierownikiem artystycznym był p. Słomnicki, nad całością imprezy czuwali natomiast "Podoficerowie i Oficerowie Rezerwy" oraz Zarząd Federacji Byłych Wojskowych. W programie wieczernicy przewidziano m.in. występ orkiestry Marynarki Wojennej. Główne uroczystości zaplanowano na dzień następny, kiedy to o godzinie 10 sprzed dworca kolejowego ruszyć miała defilada i pochód zorganizowane wspólnie przez wojsko i "Związek Rezerwistów i b. Wojskowych". W programie przewidziano również uroczyste nabożeństwo i akademię okolicznościową.

W "Gazecie" znajdziemy również oficjalny program wejherowskich obchodów "święta Niepodległości".


Dopiero w roku 1937 Sejm RP oficjalnie ustanowił dzień 11 listopada Narodowym Świętem Niepodległości, zatem rocznicę w roku 1936 po raz ostatni obchodzono jako uroczystość wojskową. Jednak w "Gazecie Gdańskiej" z 11 listopada 1936 r. nie znajdziemy szczegółowego programu obchodów tego dnia na Wybrzeżu, jako że był on publikowany znacznie wcześniej. Zaawizowano jedynie "wielką akademię w Sopotach", w czasie której miano świętować także 15-lecie istnienia Macierzy Szkolnej w Gdańsku - imprezę zaplanowano na 15 listopada.


Dużo miejsca poświęciła "Gazeta" odzyskaniu niepodległości w ujęciu historycznym. Autor skrywający się pod pseudonimem S.H. zaprezentował dzieje "pomorskich walk niepodległościowych", zauważając, że Pomorze zawsze miało "najgorszą prasę ze wszystkich dzielnic Polski", a zainteresowanie prasy ogólnopolskiej sprowadza się obecnie do zachwytów nad Gdynią.


A przecież - pisze S.H. - "Pomorze, to nie tylko pobrzeże morskie, Pomorze to szmat drogi handlowej wiodącej ku morzu, to ziemia i ludzie co do ogólnego dorobku Polski wskrzeszonej wnieśli wartości szacowne, trwałe i nieprzemijające.

A że po Wielkiej Wojnie, gdy "trzeszczały krokwie gmachu niewoli, gdy dygotały trony naszych ciemiężycieli" Pomorze wcale "nie leżało w letargu rezygnacji" udowadnia obszerny szkic historyczny poświęcony udziałowi Pomorza w zbrojnych walkach o niepodległość Polski.

Ale dzień 11 listopada to nie tylko urodziny niepodległej Polski, to również dzień przypomnienia o zbliżającej się zimie, dzień kiedy "każdy obywatel i obywatelka Pomorza składa ofiarę na pomoc zimową bezrobotnym".


9 listopada "do serc Waszych" zaapelował w przemówieniu radiowym prezydent RP Ignacy Mościcki, przypominając "o obowiązku pomocy zimowej bezrobotnym".


W odpowiedzi na ten apel, również w przemówieniu radiowym, wojewoda pomorski Władysław Raczkiewicz odpowiedział, że "w rozpoczynającym się ogólnopolskim wyścigu zrozumienia obowiązku pomocy potrzebującym braciom na ich rzecz nie może zabraknąć tak zawsze patriotycznej i ofiarnej Ziemi Pomorskiej". Do akcji pomocy bezrobotnym prawie natychmiast przystąpiły lokalne komitety, jak chociażby ten w Gdyni.


Warto i dziś pamiętać o tym, że patriotyzm to nie tylko świętowanie kolejnych rocznic i wznoszenie pięknych haseł... "Niech każdy, kto słusznie zabiega o swych najbliższych, pamięta, że w JEDNYM WSZYSCY MIESZKAMY DOMU, KTÓRYM JEST POLSKA", a przecież "nie masz w naszym domu ani spokoju ani szczęścia, jako że my choć w cieple - bracia nasi na mrozie i w niedostatku..."


Źródło: "Gazeta Gdańska - Echo Gdańskie" nr 260 z 11 XI 1926 r., "Gazeta Gdańska" nr 225 z 11 XI 1931 r. i "Gazeta Gdańska" nr 260 z 11 XI 1936 r. Skany pochodzą z Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.

11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna przekazała władzę nad wojskiem Józefowi Piłsudskiemu - w ten sposób wieńcząc polskie starania o odzyskanie niepodległości po 123 latach zaborów. I chociaż tak naprawdę Królestwo Polskie ogłosiło niepodległość już 7 października, a pierwszy polski rząd powstał w Lublinie miesiąc później (Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej, który przekazał władzę Piłsudskiemu po jego powrocie do Warszawy w dniu 10 listopada), to właśnie 11 listopad stał się dniem święta odzyskania przez Polskę niepodległości.

Opinie (24)

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

STOP Hejt! Przemyśl swoją opinię

Regulamin dodawania opinii

zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

kalendarz historyczny

1912 Oddano do użytku gmach państwowego Gimnazjum Realnego Przy ulicy Topolowej we Wrzeszczu oddano do użytku gmach państwowego Gimnazjum Realnego. Dziś budynek jest siedzibą III Liceum Ogólnokształcącego.

Sprawdź się

Pierwszą szkołą wyższą, uruchomioną w Gdańsku po zakończeniu II wojny światowej była: