• Kino
  • Mapa
  • Ogłoszenia
  • Forum
  • Komunikacja
  • Raport
Skopiowano

Międzywojenny Gdańsk w oczach polskiego korespondenta prasowego

Jan Daniluk
24 lutego 2017 (artykuł sprzed 5 lat) 
Opinie (61)
Najnowszy artykuł na ten temat Stuletnia historia Dyrekcji Kolei w Gdańsku
Korespondencje prasowe polskiego dziennikarza z przedwojennego Gdańska są dokładnym zapisem wydarzeń z pierwszej połowy lat 30 XX wieku. Korespondencje prasowe polskiego dziennikarza z przedwojennego Gdańska są dokładnym zapisem wydarzeń z pierwszej połowy lat 30 XX wieku.

Rzadko w ręce miłośników historii Gdańska (a międzywojennego w szczególności) trafiają książki tak kompletne, jak wydany niedawno "Gdańsk przed burzą". To opracowany zbiór tekstów autorstwa Adama Czartkowskiego, polskiego korespondenta "Kuriera Warszawskiego" z Wolnego Miasta Gdańska.



Książka ukazała się w połowie grudnia zeszłego roku. W przedświątecznej gorączce i mnogości nowych tytułów, jakie pojawiły się wówczas na rynku wydawniczym, można było ją łatwo przeoczyć. Dla każdego miłośnika historii Gdańska międzywojennego (a tych, jak doskonale wiemy, nie brakuje) byłaby to jednak duża strata. Oto bowiem w nasze ręce trafiła... książka niemal idealna. Ale po kolei.

Korespondencja z Wolnego Miasta Gdańska



Na 256 stronach zamieszczono łącznie 140 tekstów autorstwa Adama Czartkowskiego, które zostały opublikowane na łamach "Kuriera Warszawskiego" od połowy 1931 r. do końca 1934 r. Wszystkie one zostały zamieszczone w porządku chronologicznym, w układzie trzech kolumn na jednej stronie (świetny zabieg, podkreślający, że mamy do czynienia z tekstami prasowymi). Każda kolejna korespondencja opatrzona została dużym tytułem, co pozwala na łatwiejszą nawigację po stronach książki.

Co istotne - wybrane postacie czy wydarzenia, które przewijają się w artykułach napisanych przeszło 80 lat temu przez Czartkowskiego, są objaśnione. Zadanie to wykonała Lucyna Żukowska, autorka wydanej trzy lata temu książki pt. "Między śmiercią a diabłem. Kościół ewangelicki w Gdańsku w okresie rządów NSDAP (1933-1945)". Współczesne wydanie tekstów Czartkowskiego zawdzięczamy jednak przede wszystkim - podążając za lakonicznymi informacjami zawartymi na stronie redakcyjnej (niestety, nie zostało to nigdzie w tekście szerzej objaśnione - a szkoda!) - dwóm osobom: Krzysztofowi Andrzejowi JeżewskiemuPeterowi Oliverowi Loewowi. Miłośnicy historii bez problemu rozpoznają pewnie nazwisko tego ostatniego (w omawianej pracy jest on zresztą autorem wstępu).

Kronikarz "brunatniejącego" Gdańska. Historia Wolnego Miasta Gdańska



Kim był autor prezentowanych w książce tekstów? Adam Czartkowski (1881-1958) był botanikiem, historykiem kultury, pedagogiem, edytorem i działaczem społecznym. Człowiekiem, jakich dziś już rzadko się spotyka. Do Gdańska trafił w 1928 r. Został tu oddelegowany jako nauczyciel nauk przyrodniczych, z zadaniem objęcia funkcji pedagoga w Gimnazjum Polskim (został także wicedyrektorem tej szkoły).

Zobacz także: Mapa Gdańska, Gdyni i Sopotu z lat 40. XX wieku

W 1931 r. zaczął pisać dla "Kuriera Warszawskiego". Świetnie znał język niemiecki, do tego czasu poznał także specyficzne stosunki panujące w Wolnym Mieście. Pełnił funkcję korespondenta przez osiem lat, do wybuchu II wojny światowej. Był bacznym obserwatorem, bystrym analitykiem i profesjonalnym korespondentem (co nie oznacza, że w swych osądach nie był nieomylny). Korzystał szeroko z lokalnej prasy, miał także (dzięki zaangażowaniu społecznemu) świetny ogląd na stosunki w środowisku Polonii Gdańskiej. Dzięki temu jego korespondencja układa się w fascynującą kronikę "brunatniejącego" Gdańska - miasta, w którym coraz silniejsze poparcie zyskują narodowi socjaliści. Prezentowane teksty Czartkowskiego dotyczą w przeważającym stopniu życia politycznego, choć oczywiście znajdziemy także trochę informacji np. o życiu społecznym czy religijnym w Gdańsku na początku lat 30.

Bogata ikonografia



Cieszy oko twarda oprawa, dobrej jakości papier, mnogość ilustracji. Te ostatnie to zresztą kolejny atut omawianej publikacji. Obok bowiem fotografii znanych, zamieszczono w książce także szereg ilustracji pochodzących z ówczesnej prasy, które zazwyczaj ściśle wiążą się z omawianym w danym momencie tematem. Sięgnięcie po zasoby ilustracji prasowej było o tyleż oczywistym, co wciąż rzadko spotykanym we współczesnej literaturze poświęconej Gdańskowi, rozwiązaniem. Uważni czytelnicy nie powinni być zaskoczeni - publikacja sygnowana jest logiem Fundacji "Terytorium Książki", które kontynuuje działalność uznanego, słynącego właśnie z pięknie wydawanych pozycji, gdańskiego wydawnictwa słowo/obraz terytoria. Brawa należą się zarówno Ewie Lichnerowicz, która odpowiadała za wybór ilustracji, jak i projektantom graficznym i składaczom (Stanisławowi Salijowi, Joannie Kwiatkowskiej).

Książka idealna?



Nie przywykłem do pisania recenzji czy omówień publikacji, którym trudno byłoby zarzucić jakikolwiek błąd, który wpływałby istotnie na ocenę całości. Tymczasem tak właśnie jest w przypadku pierwszej części "Gdańska przed burzą...". Oczywiście, że można wytknąć kilka drobnych mankamentów - ot, na przykład zabrakło mi pełnego wykazu użytego materiału ikonograficznego (pochodzi on zapewne głównie ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej, przy której współpracy wydano zresztą książkę). Przydałby się także choćby jeden akapit uchylający rąbka tajemnicy, od kiedy i jak długo opracowywano teksty Czarkowskiego, kto był pomysłodawcą ich wydania, itp. Drobne potknięcia znalazłem w podpisach dosłownie dwóch ilustracji (a to naprawdę świetny wynik!). Ale powiedzmy sobie szczerze - to nie są żadne istotne błędy.

Słowem podsumowania



Adama Czarkowskiego "Gdańsk przed burzą. Korespondencje dla <
Książka dostępna jest m.in. w sklepie internetowym wydawnictwa słowo/obraz terytoria w cenie 58,65 zł

Gdańsk w okresie II wojny światowej w kolorze

O autorze

autor

Jan Daniluk

- doktor historii, badacz historii Gdańska w XIX i XX w., oraz ziem polskich wcielonych do Rzeszy i Prus Wschodnich w latach 1933-1945

Opinie (61) 3 zablokowane

  • Aż łza sie kreci jak widac jak piekny był Gdańsk kiedys i co jak koszmarnie wyglada obecnie!

    • 50 42

  • Jeszcze powrócą dobre czasy!!!

    • 18 32

  • Danzig nie Gdansk

    Na filmiku pieknie widać jaki był niemiecki Gdańsk. Sfastyki, trupie czaszki na hełmach, dzieciaki z Hitlerjugend. Pamietajmy, że ludzie na filmiku właśnie zabili Polaków lub odesłali ich do obozów. Czy na taką historię GDańska chcemy się powoływać? Polski GDańsk z ruin dźwigneli Polacy z WIlna , Lwowa i reszty Polski. Ale dzisiejsze władze wolą o tym nie pamiętać...

    • 68 54

  • Uwielbiam taką dziennikarską polszczyznę: "nie oznacza, że w swych osądach nie był nieomylny"

    • 15 10

  • Na starych pocztówkach i w książkach widać jak piękna zabudowa byłe wkoło obecnego pomnika Sobieskiego a wtedy chyba Wilhelma.

    • 26 5

  • bredzisz

    Aktualny Gdansk jest najladniejsza swoja odslona. Przynajmniej jesli chodzi o Glowne miasto.

    Inna sprawa, ze jest sztuczny, odbudowany, nieautentyczny z ludzmi, ktorzy utracili pamiec historyczna miejsca. Glowne miasto to makieta dla turystow, a nie centrum zycia miasta (jak np. w Poznaniu, Krakowie czy Toruniu).

    • 19 15

  • Odejdzie Budyń to odbudujemy Gdańsk.

    • 28 17

  • Ale lipa.Gdzie bunkier Szekspirowski,ECS i galerianki.

    • 31 13

  • tak bardzo nie pamietaja, ze Adamowicz bardzo glosno mowi o swoich korzeniach wilenskich

    i wrzucal calkiem sporo fotek na fb z wyjazdu z corka do Wilna podkreslajac motyw osobisto-historyczny.

    Bredzisz.

    • 13 7

  • Wilhelm stał przez Bramą Wyżynną

    Na Targu Drzewnym stał obelisk wojenny tzw. Kriegerdenkmal (pomnik niemieckich zwycięstw)

    • 11 1

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Wydarzenia

Jesienne spacery historyczne

spacer

Jesienne spacery historyczne

spacer

Muzea

Sprawdź się

Sprawdź się

Jaki król przebywał w pobliżu Sopotu w majątku w Karlikowie?

 

Najczęściej czytane