wiadomości

stat

Bohaterowie Gdyni na transparencie kibiców

Arka Gdynia

artykuł historyczny

Oprawa meczowa kibiców Arki Gdynia na 93. urodziny miasta

Przedstawiamy pięć postaci, które znalazły się na ogromnym transparencie wywieszonym przez kibiców Arki Gdyni podczas niedzielnego meczu z Koroną Kielce. Spotkanie rozegrano 10 lutego, a więc w 93. rocznicę nadania Gdyni praw miejskich.



"Zbudowali miasto, które zostało dumą Polski i Polaków" - tak kibice Arki podpisali ogromną sektorówkę, przedstawiającą pięć postaci szczególnie zasłużonych dla historii Gdyni.

Przypominamy ich sylwetki.

Inżynier Tadeusz Wenda (pierwszy od lewej)

Inż. Tadeusz Wenda
Inż. Tadeusz Wenda
Urodził się 23 lipca 1863 roku w Warszawie. W 1890 roku ukończył studia w Instytucie Inżynierów Komunikacji w Petersburgu i przez 10 lat pracował przy projektowaniu i budowie linii kolejowych w różnych częściach Imperium Rosyjskiego. Następne 15 lat spędził kierując rozbudową portów morskich na Bałtyku.

Do Polski powrócił w 1915 roku. Po odzyskaniu przez kraj niepodległości rozpoczął pracę w Departamencie Spraw Morskich Ministerstwa Spraw Wojskowych, jako kierownik Wydziału Budowy Portów.

Od 1920 roku pracował nad projektem budowy przez Polskę własnego portu. Wszystkie kluczowe zadania - od wyboru lokalizacji, poprzez zaprojektowanie, budowę i rozwój portu w Gdyni, były dziełem Tadeusza Wendy. Kiedy odchodził w stan spoczynku w 1937 roku, Gdynia była najnowocześniejszym i drugim pod względem przeładunków portem na Bałtyku.

Zmarł 8 września 1948 roku w Komorowie.

Ulica Tadeusza Wendy znajduje się w Śródmieściu zobacz na mapie Gdyni.

Inżynier Julian Rummel (drugi od lewej)

Inż. Julian Rummel
Inż. Julian Rummel
Urodził się w 1878 roku w Lipawie (ob. Liepaja na Łotwie). Do odrodzonej Polski powrócił w 1920 roku. Podjął pracę w Związku Towarzystwa Transportowego "Polbal" w Gdańsku. Przez kilka miesięcy mieszkał w Sopocie. Następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie obok pracy zawodowej został dyrektorem Biura Ligi Żeglugi Polskiej.

W 1923 roku napisał książkę pt. "Port w Gdyni", którą wydał również w języku francuskim. To tłumaczenie było jednym z atutów przy pozyskiwaniu firm do organizującego się Konsorcjum Francusko-Polskiego dla Budowy Portu w Gdyni.

Julian Rummel: zapomniany współtwórca polskiej floty handlowej

Był współtwórcą polskiej floty handlowej. Przyczynił się do wykupienia w 1928 roku przez państwo polskie brytyjskiej linii żeglugowej. W ten sposób powstało Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Żeglugowe "Polbryt". Był prezesem Rady Nadzorczej tego przedsiębiorstwa.

W 1930 roku przyczynił się również do powstania polsko-duńskiego Transatlantyckiego Towarzystwa Żeglugowego (późniejszego GAL-u), co dało początek polskiej żegludze oceanicznej. O szacunku, jakim się cieszył w branży może świadczyć fakt, iż w 1929 roku wybrano go na prezesa Związku Armatorów Polskich.

Zmarł w zapomnieniu 22 kwietnia 1954 roku. Jego skromny grób znajduje się nadal na Cmentarzu Witomińskim.

Jego imię nosi ulica na Wiczlinie zobacz na mapie Gdyni.

Inżynier Eugeniusz Kwiatkowski (pośrodku)

Inż. Eugeniusz Kwiatkowski
Inż. Eugeniusz Kwiatkowski
Urodził się 30 grudnia 1888 r. w Krakowie. W latach 1926-30 był ministrem przemysłu i handlu, a w latach 1935-39 ministrem skarbu.

Po objęciu stanowiska ministra przemysłu nadał rozpęd budowie portu i miasta w Gdyni, którego wcześniej nie miała. Dość powiedzieć, że o ile w latach 1925-1926 na budowę portu wydano zaledwie 6,5 mln zł, to w latach 1927-1928 było to już niemal 35 mln złotych. W efekcie w 1930 r. przeładunki wynosiły 3 mln ton.

Poza budową portu przyczynił się do powstania polskiej floty handlowej, uwalniając Polskę od konieczności opłacania obcych armatorów. Jednocześnie z jego inicjatywy powstała Dalekomorska Flota Rybacka.

Kwiatkowski przekonywał nieustannie, że mocna gospodarka to też wolność. Nie tylko ekonomiczna.

- Polska bez własnego wybrzeża morskiego i własnej floty nie będzie nigdy ani zjednoczona, ani niepodległa - podkreślał.
8 lipca 1945 roku wrócił do kraju i w latach 1945-1948 był Delegatem Rządu dla Spraw Wybrzeża. Zamieszkał wówczas w Sopocie, gdzie włączył się czynnie w działalność ZHP. Został przewodniczącym Zarządu Okręgu ZHP.

W 1948 roku został odsunięty od działalności publicznej i zakazano mu pobytu na Wybrzeżu i w Warszawie. Zamieszkał w Krakowie, gdzie zmarł 22 sierpnia 1974 r.

Jego imieniem nazwano w Gdyni trasę łączącą port z obwodnicą zobacz na mapie Gdyni.

Kmdr Zygmunt Horyd (drugi z prawej)

Kmdr. Zygmunt Horyd
Kmdr. Zygmunt Horyd
Urodził się 30 kwietnia 1896 roku w Warszawie. Służył w Polskiej Organizacji Wojskowej (1914-16), ukończył Szkołę Podchorążych, walczył w Legionach Polskich. W 1916 r. wzięty przez Rosjan do niewoli, z której uciekł i przez Szwecję wrócił do Polski. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie studiował hydrotechnikę na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1924 roku służył w Korpusie Morskich Oficerów Technicznych w Marynarce Wojennej.

Do Gdyni trafił w1927 roku, gdzie służył na różnych stanowiskach w Dowództwie Floty oraz Komendzie Portu Wojennego Gdynia, był m.in. kierownikiem Rejonu Inżynieryjnego Wybrzeża Morskiego oraz szefem Budownictwa Wybrzeża Morskiego we Flocie i Obszarze Nadmorskim. Kierował budową Warsztatów Portowych Marynarki Wojennej, a także uczestniczył w pracach nad budową portu w Gdyni.

Gdy wybuchła wojna, służył w Porcie Wojennym Gdynia. 4 września 1939 roku sformował batalion marynarzy, który walczył na linii Rumia-Pierwoszyno. Kmdr ppor. inż. Zygmunt Horyd poległ 12 września w natarciu pod Mostami, prowadząc tyralierę marynarzy do ataku na bagnety. Jego ciało ekshumowano ze zbiorowej mogiły i pochowano 6 października 1939 r. na Cmentarzu Witomińskim.

Na Pogórzu znajduje się ulica kmdra Zygmunta Horyda zobacz na mapie Gdyni.

Inżynier Jan Śmidowicz (pierwszy od prawej)

Inż. Jan Śmidowicz
Inż. Jan Śmidowicz
Urodził się 5 grudnia 1879 r. w Poznaniu. Do Gdyni przybył w 1920 roku jako inżynier Towarzystwa Robót Inżynierskich, zaangażowanego w  budowę Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków. Od tamtej pory na stałe związany z Gdynią, gdzie założył własną firmę "Jan Śmidowicz Inżynier. Przedsiębiorstwo Robót Inżynierskich".

Był zaangażowany w budowę bocznicy kolejowej do powstającego właśnie portu gdyńskiego, linii kolejowej Gdynia - Kokoszki, pomostu Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków, dworca kolejowego, magazynów portowych, wodociągów i kanalizacji w Gdyni.

Śmidowicz zasłynął z budowy nabrzeży portowych i falochronów poprzez metodę zatapiania skrzyń żelbetowych, bardzo nowoczesną na tamte czasy.

W 1941 r. został wysiedlony z Gdyni, ale po wojnie powrócił do miasta i przystąpił do odbudowy zniszczonych portów, dróg i wiaduktów. Pozbawiony własnej firmy i środków do życia, zmarł w biedzie w 1950. Został pochowany na Cmentarzu Witomińskim.

Na Oksywiu znajduje się ulica inżyniera Jana Śmidowicza zobacz na mapie Gdyni

kalendarz historyczny

1921 Spotkanie Stefana Żeromskiego z czytelnikami Stefan Żeromski spotkał się w Gdyni z czytelnikami. Do spotkania doszło w siedzibie Towarzystwa Przyjaciół Pomorza.

1999 Przy ul. Stągiewnej odbudowano kamieniczki Przy ul. Stągiewnej na Wyspie Spichrzów odbudowano i oddano do użytku kompleks kamieniczek.

Sprawdź się

Jaki rajca gdański przekazał w testamencie swój dom na Muzeum Wnętrz Mieszczańskich z końca XVIII w?